DEN HAAG - Minister Donner (Justitie) lijkt er donderdag in geslaagd te zijn om de meeste kritiek uit de Tweede Kamer over het tbs-stelsel te weerleggen. PvdA, VVD en ook D66 juichten de toezeggingen van Donner over hervormingen van het tbs-stelsel toe.

Bekijk video: Modem/ Breedband

Dat bleek aan het einde van een urenlang debat over de ontsnapping en opsporing van de tbs'er Wilhelm Schippers, die sinds dinsdag wordt verdacht van de moord op een 73-jarige man uit Amsterdam. Donner moet nog reageren op de vragen die de Kamerleden in de tweede termijn van het debat hebben gesteld. Maar de meeste fracties lieten al wel weten dat Donner niet hoeft af te treden.

PvdA-Kamerlid Wolfsen toonde zich in een schorsing van het debat ingenomen dat Donner zich "ontvankelijk had getoond voor de kritiek" en zijn "geharnaste houding" van de dag ervoor had laten varen. Helemaal tevreden was Wolfsen nog niet. "De minister wil veranderen, maar dat is nog niet volledig voldoende."

Weekers (VVD) gaf toe dat Donner "een goed verhaal" had gehouden. Volgens hem had de minister "op veel terreinen bewogen en noodmaatregelen toegezegd".

Geschorst

Van der Laan (D66) noemde de toezeggingen van Donner "substantieel". "Hij geeft toe dat het tbs-systeem anders moet en hij komt met noodmaatregelen. Precies wat we wilden horen." Het debat is geschorst en gaat om 21.00 uur verder.

Spoedoverleg

Even dreigde het debat toch nog in een politieke crisis te eindigen, toen in de concepttekst van een motie van PvdA en VVD, die opriep tot een parlementair onderzoek, een zin stond die Donner opvatte als een afkeuring van zijn beleid. Spoedoverleg tussen CDA-fractievoorzitter Verhagen en VVD-vicefractievoorzitter De Vries leidde tot het schrappen van de zin.

GPS-band

Voor de schorsing kwam naar voren dat een ruime Kamermeerderheid van in elk geval CDA, PvdA, VVD, LPF, SP, GroenLinks en SGP vindt dat tbs'ers in de toekomst alleen nog op verlof mogen als ze een GPS-band dragen waarmee ze makkelijker traceerbaar zijn als ze ontsnappen aan hun begeleiding. Eerder bleek al een Kamermeerderheid voorstander van het instellen van een parlementair onderzoek naar het falen van het tbs-systeem.

Minister Donner van Justitie zal bekijken of de enkelband voor tbs'ers op verlof versneld kan worden ingevoerd. Dat zei hij donderdag in het tbs-debat. Hij juichte het toe dat de Kamer een eigen parlementair onderzoek wil houden naar het tbs-stelsel.

Momenteel zijn er al proefprojecten met de enkelbanden met GPS-systeem gaande. Donner wil een en ander versnellen. Een enkelband met GPS maakt het makkelijker om een ontsnapte tbs'er op te sporen.

Resultaten

Donner zei eerder deze week dat het systeem om tbs'ers op verlof via de enkelband en de satelliet te volgen, minder geschikt is op stations en andere plaatsen waar veel mensen zijn. Dat is volgens de minister uit de eerste resultaten van de proeven met pols- of enkelbandjes met een GPS-zender gebleken.

Donner wees er toen ook op dat betrokkenen hun bandje kunnen verwijderen of bedekken, waardoor niet meer te achterhalen is waar ze zijn.

Onderzoek

Een parlementair onderzoek moet de verbeteringen onder de loep nemen die minister Donner van Justitie eerder doorvoerde in het tbs-beleid. "Het huidige systeem faalt", zei PvdA-Kamerlid Wolfsen, die samen met de VVD een motie zal indienen voor een parlementair onderzoek. GroenLinks steunt dat initiatief.

Traag

Voor het debat wees Wolfsen erop dat Donner de verbeteringen onder druk van de Tweede Kamer had doorgevoerd. Hij vindt dat de minister in voorgaande zaken rond ontsnapte tbs'ers "te traag en te defensief" heeft gereageerd. De huidige zaak is volgens Wolfsen anders, omdat het tbs-systeem inmiddels is aangepast.

Wolfsen zei nog niet te weten of in de afgelopen week adequaat door de autoriteiten is gereageerd, zoals Donner heeft gezegd. Het Kamerlid heeft het idee dat het "sneller, beter en adequater" had gekund.

Getapt

Hij wil van de minister onder meer weten waarom justitie niet eerder de telefoons van de echtgenote van de voortvluchtige man heeft getapt. Tbs'ers op verlof moeten volgens de PvdA een elektronische enkelband dragen om hen sneller te kunnen traceren als ze ontsnappen.

Voor de Tweede-Kamer-fractie van regeringspartij VVD is de positie van minister Donner van Justitie in het tbs-debat in het geding. "De positie van een minister is altijd in het geding bij kritische vragen. Maar hij houdt het vertrouwen van de Kamer totdat de Kamer een ander oordeel heeft gevormd", aldus VVD-Kamerlid Weekers.

Enkelband

Hij zei verder dat de VVD geen genoegen neemt met een nieuw plan van aanpak. Er moeten ook snel 'noodmaatregelen' komen, waaronder een enkelband met GPS-systeem. Met de steun van de VVD is er nu een Kamermeerderheid van in elk geval PvdA, VVD, LPF, SP en GroenLinks voor de verplichtstelling van een dergelijke enkelband bij tbs'ers die op verlof gaan. Daardoor zijn ze traceerbaar als ze ontsnappen aan hun begeleiding.

Fouten

De LPF en de Groep Wilders eisten al voor het debat het aftreden van Donner. Maar ook voor de PvdA heeft Donner de "schijn tegen" en moet hij "buiten twijfel aannemelijk maken dat geen verwijtbare fouten zijn gemaakt", aldus Wolfsen voor het debat.

Afschaffen

"Minister Donner duikt en wast zijn handen in onschuld en geeft het systeem de schuld. Dat is laffe politiek." Dat zei Kamerlid Wilders donderdag in het tbs-debat. Wilders wil verlof voor tbs'ers afschaffen. De veiligheid van de burgers is hem meer waard dan de resocialisatie van tbs'ers.

Wilders vindt, net als de LPF, dat Donner moet aftreden. Politie en justitie hebben volgens Eerdmans (LPF) na de ontsnapping van Schippers, op 7 juni, "te laat en te laks" gereageerd. "De minister is daarvoor verantwoordelijk."

Verbetering

Donner ontkende dat structureel fouten zijn gemaakt, en dat hij als minister of dat het tbs-stelsel verantwoordelijk zouden zijn voor de moord waarvan Schippers nu verdacht wordt. Donner verweet LPF-Kamerlid Eerdmans dat hij de gewelddadige voorgeschiedenis van S. uit de jaren tachtig er bij haalt, terwijl deskundigen in de kliniek de laatste jaren een verbetering in het gedrag van Schippers hadden gezien, zeker sinds die enige jaren geleden trouwde.

Rechter

GroenLinks vindt, net als de PvdA, dat minister Donner zich in zijn uitleg over het tbs-beleid en de ontsnapping van tbs'er "verschuilt achter de rechter". "En dat zint ons niet", aldus GroenLinks-Kamerlid Halsema donderdag in het tbs-debat.

Kritiek

Donner verweerde zich fel tegen kritiek dat hij zich zou hebben verscholen achter een besluit van de rechter om de terbeschikkingstelling van de 40-jarige Wilhelm Schippers met een jaar te verlengen.

Volgens de minister is hij volledig verantwoordelijk voor de tbs, maar betekende de uitspraak van de rechter wel dat de tbs-kliniek met Schippers een traject van resocialisatie, inclusief begeleid verlof, in moest gaan. De rechter wilde immers na het jaar tbs weten of er voortgang was geboekt bij de behandeling van Schippers, aldus Donner. En dat kon alleen door hem op (begeleid) verlof te laten.

Humaan

Halsema wil een aanpassing van het tbs-systeem, maar wil daarvoor eerst een parlementair onderzoek, een idee van de PvdA en de VVD. Hoe dan ook moet het tbs-systeem "humaan blijven en perspectief bieden op resocialisatie", aldus Halsema.