BRUSSEL - De Belgische minister De Gucht heeft premier Balkenende zondag excuus aangeboden. De Gucht had Balkenende zaterdag in een krant omschreven als "een mix van Harry Potter en brave stijfburgerlijkheid, een man in wie ik geen spoortje charisma kan ontwaren".

De Nederlandse regering noemde de omschrijving direct onacceptabel. Minister Bot (Buitenlandse Zaken) roept maandag de Belgische ambassadeur op het matje. De Gucht schreef zijn collega Bot zondagmiddag dat "het nooit mijn bedoeling was om premier Balkenende te kwetsen. Ik begrijp dat dit het geval was en bied hiervoor mijn verontschuldigingen aan."

De Belgische premier Verhofstadt heeft inmiddels gebeld met Balkenende. Verhofstadt zal de komende dagen contact houden, aldus zijn woordvoerder.

De Gucht had aanvankelijk verweerd door te zeggen dat de krant zijn woorden verkeerd had weergegeven. Een bandopname van krant Het Laatste Nieuws bewees de opmerkingen echter wel degelijk. Toch blijft De Gucht de weergave bestrijden. Hij schrijft Bot "dat ik niet de gelegenheid heb gehad de tekst persoonlijk na te lezen wegens mijn vertrek naar China en ik zou de bewoordingen van dit interview dus ook nooit hebben goedgekeurd."

Onvoldoende

De Belgische liberale politicus had zondagochtend via de media gemeld om bereid te zijn spijt te betuigen. De Nederlandse regering meldde daarop dat excuses via de media onvoldoende zijn.

Ongepast

De zaak is de grootste diplomatieke rel tussen Nederland en België sinds jaren. VVD-minister Kamp (Defensie) zei zondag erg geschokt te zijn door het optreden van De Gucht. Hij noemde de opmerking ongepast. "Als ik minister van Buitenlandse Zaken was geweest, had ik ook de ambassadeur op het matje geroepen", zei Kamp bij een bijeenkomst van de liberale jongerenorganisatie JOVD in Zwolle.

Enkele Nederlandse Tweede-Kamerleden reageerden zaterdag nogal laconiek op de affaire. Van Baalen (VVD) en Van Bommel (SP) zeiden zaterdag dat Balkenende niet moet "overreageren" en geen "lange tenen" moet tonen.

Storm in een glas water

Een woordvoerder van de Belgische premier Verhofstadt (partijgenoot van De Gucht) noemde de zaak sussend "eerder een storm in een glas water dan een diplomatiek incident". De oppositiepartijen in België reageren scherp. Het Vlaams Belang eist dat De Gucht zijn China-reis afbreekt. Hij moet dan in de Belgische Kamer excuses maken. Het kleine N-VA vindt dat De Gucht ontslag moet nemen.

CD&V stelt dat de minister zich niet bewust lijkt van zijn verantwoordelijkheid. Ook premier Leterme van de Vlaamse deelregering (eveneens lid van de christen-democratische CD&V) nam afstand van de uitlatingen van De Gucht. Die kunnen volgens hem schadelijk zijn voor onderhandelingen met Nederland over de IJzeren Rijn en de Schelde.

Het is niet de eerste keer dat De Gucht een rel veroorzaakt. Tijdens een rondreis in Congo zei hij dat daar zo weinig overtuigende politici zijn. Prompt was hij niet welkom bij president Kabila van Congo.

Campagne

De Gucht handhaafde zondag wel zijn kritiek op de Nederlandse campagne voor de Europese grondwet. Hij vindt die te negatief. Hij zou het wel anders hebben aangepakt, volgens hem met meer succes. België houdt echter geen referendum over de grondwet.

Minister Bot heeft de excuusbrief van De Gucht ontvangen, maar wil de Belgische ambassadeur of diens vervanger maandag nog steeds spreken. De Nederlandse bewindsman zal dan nog eens benadrukken dat dergelijke uitlatingen in de richting van de Nederlandse premier en het Nederlandse volk geen pas geven, aldus zijn woordvoerder. Hoe laat de Belgische vertegenwoordiger wordt verwacht, wilde de woordvoerder niet kwijt.