Achtergrond

Gespannen sfeer tussen Trump en bondgenoten op NAVO-top

De boodschap van de Amerikaanse president Donald Trump voor aanvang van zijn tweede NAVO-top is onveranderd: de VS betaalt te veel en de andere bondgenoten betalen te weinig. Woensdag en donderdag komen de NAVO-partners bij elkaar en de irritatie groeit.

"NAVO-landen moeten méér betalen, de VS moet minder betalen. Erg Oneerlijk", tweette Trump voordat hij naar Brussel vertrok.

Trump zette de top in juni al op scherp door de bondgenoten in een brief, in handen van The New York Times, te waarschuwen dat de defensiebudgetten omhoog moeten.

Trump verliest zijn geduld, luidt de waarschuwing.

NAVO-norm

Trump is niet de eerste Amerikaanse president die zich eraan stoort dat de defensie-uitgaven van het merendeel van de partners achterblijven. De Amerikanen vinden al langer dat de overige bondgenoten meer moeten bijdragen.

In 2014 is onder leiding van de regering van Barack Obama tijdens de NAVO-top in Wales afgesproken dat de defensiebudgetten verhoogd moeten worden. Niet direct, dat mag geleidelijk. Het streven is dat in 2024 van het bruto binnenlands product (bbp) 2 procent naar defensie gaat. 

De afspraken zijn gemaakt in de tijd dat Rusland de Krim annexeerde en IS bezig was aan een opmars. Ook bij de Europese partners daalde het besef in dat er na jaren van bezuinigingen weer geïnvesteerd moet worden in defensie. Niet alleen omdat de Amerikanen dat willen, maar vanwege de veranderende wereldorde.

Toename

Sinds Wales zijn de uitgaven onder de Europese partners en Canada dan ook toegenomen, blijkt uit cijfers van de NAVO.

Secretaris-generaal van de NAVO, Jens Stoltenberg, wees er ook op dat dit jaar 8 van de 29 landen de investeringsnorm zullen halen. "In 2014 waren dat nog drie bondgenoten", zei hij tegen Politico.

De trend van meer investeringen is in 2014 al ingezet. Stoltenberg benadrukt dat de NAVO nog tot 2024 heeft om het streven te halen. De NAVO is er nog niet, maar de weg omhoog is ingezet.

Streefcijfer

Maar van deze cijfers trekt Trump zich weinig aan. De Amerikaanse president hamert op de NAVO-norm alsof het een belofte is die gisteren nagekomen had moeten worden.

Diplomaten die betrokken waren bij de afspraken van Wales stellen echter dat het gaat om een streefcijfer. De norm van 2 procent was nooit bedoeld om de bondgenoten op af te rekenen, zeggen zij tegen The Washington Post.

Bovendien gaat het er ook om wat een land voor de NAVO doet, zeggen betrokkenen uit de Nederlandse delegatie die naar Brussel afreist. Nederland zit met een aandeel van 1,35 procent onder het NAVO-gemiddelde van 1,47 procent. De Amerikanen geven ondertussen 3,5 procent van het bbp uit aan defensie.

Vanuit Nederland wordt er op gewezen dat het er niet alleen om gaat hoeveel je uitgeeft aan defensie. Terwijl andere bondgenoten de norm misschien wel halen, dragen zij bijvoorbeeld minder bij aan missies.

Handelsoorlog

De boodschap die Trump blijft herhalen, is dat de partners direct de uitgaven moeten verhogen. Wat dit keer echter nieuw aan zijn pleidooi is, is de koppeling die hij maakt tussen defensie en handel.

Trump heeft eerder gedreigd met een handelsoorlog en bijbehorende importheffingen voor de EU. Trump is van mening dat de VS betaalt voor de veiligheid van Europa, terwijl de Europese Unie het voor Amerikanen moeilijk zou maken om zaken te doen in de EU.

In de brief die Trump een week geleden naar de NAVO-landen heeft gestuurd, dreigt hij het aantal Amerikaanse troepen in Europa te verminderen. In het bijzonder in Duitsland.

Solidariteit

De laatste dreigementen van Trump zijn met scepsis en groeiende irritatie ontvangen in Europa. "Europa geeft tegenwoordig meer uit aan defensie dan Rusland en evenveel als China", zei EU-president Donald Tusk dinsdag.

Tusk pareerde de kritiek van Trump met de boodschap dat de VS geen betere vriend en bondgenoot in de wereld heeft dan Europa. Volgens Tusk moet geld dan ook niet verward worden met solidariteit.

Hij herinnerde de Amerikanen eraan dat in de geschiedenis van de NAVO slechts eenmaal een beroep is gedaan op artikel 5 van het verdrag - waarin staat dat een aanval op een bondgenoot wordt opgevat als een aanval op alle bondgenoten - en dat was na de aanslagen van 11 september. 

"Europese soldaten vochten zij aan zij met Amerikaanse soldaten. 870 Europese mannen en vrouwen offerden hun leven op", zei Tusk.

Bezoek Poetin

Na Trumps bezoek aan Brussel, staat een bezoek aan de Britse premier Theresa May en koningin Elizabeth op het programma. Maandag volgt in Helsinki een ontmoeting met de Russische president Vladimir Poetin.

Hoewel de Amerikaanse autoriteiten ervan overtuigd zijn dat de Russen gepoogd hebben de Amerikaanse presidentsverkiezingen te beïnvloeden, zei Trump voor zijn vertrek naar Brussel dat van alle geplande bijeenkomsten de ontmoeting met Poetin misschien wel de makkelijkste van allemaal zal zijn. 

De boodschap van EU-president Tusk: "Het is belangrijk om te weten wie je strategische vriend is en wie je strategische vijand."

Wil jij elke ochtend direct weten wat je 's nachts gemist hebt en wat er die dag gaat gebeuren? Abonneer je dan nu op onze Dit wordt het nieuws-nieuwsbrief!

Lees meer over:
Tip de redactie