DEN HAAG - Kabinet en Tweede Kamer hebben nauwelijks de tijd om te herstellen van de schok. Door het massale nee van de Nederlandse kiezers tegen de Europese grondwet is de kloof tussen politiek en burgers pijnlijk aan het licht gekomen. De Tweede Kamer vergadert donderdag al over de uitkomst van het referendum. Na het Nederlandse 'nee' zal de premier niet opstappen, zoals in Frankrijk gebeurde. Wel willen de grote partijen een periode van bezinning in de Europese Unie.

Bekijk video: Modem/ Breedband




Bij een opkomst van 62,8 procent stemde 61,6 procent tegen

Het overgrote deel van de Tweede Kamer was voor de Europese grondwet, maar na het referendum zal het voorstel om er mee in te stemmen worden ingetrokken. Bij de tegenstanders van de grondwet heeft alleen de eenmansfractie Wilders aangekondigd met een motie van wantrouwen te zullen komen.

Balkenende

Premier Balkenende deed woensdag geen moeite om zijn teleurstelling te verbergen toen bleek dat meer dan 60 procent van de kiezers zich tegen de grondwet keerde. Hij wil nu aan de andere regeringsleiders in Europa duidelijk maken, dat "recht moet worden gedaan aan het Nederlandse nee". Hij ziet als belangrijkste motieven van de tegenstemmers het tempo van de uitbreiding van de Europese Unie, de hoge financiële bijdrage van ons land en het verlies van Nederlandse souvereiniteit.

Verhagen

CDA-fractievoorzitter Verhagen vindt dat de bevolking duidelijk heeft gemaakt dat "Europa te snel gaat". Hij pleit voor een "pas op de plaats", een periode om te werken aan het herstel van vertrouwen in de Europese samenwerking. VVD-aanvoerder Van Aartsen vindt dat Balkenende in de Europese Unie gaat pleiten voor een "periode van reflectie". PvdA-leider Bos leidt uit het massale nee niet af dat de Nederlanders anti-Europees zijn. Wel, dat "zij onvoldoende vertrouwen hebben in het tempo en de richting van de Europese samenwerking".

Dittrich

D66-leider Dittrich vindt dat het nu aan het "nee-kamp" is om aan te geven hoe het verder moet met Europa. De hoge opkomst betekent voor hem dat het referendum "niet meer weg te denken is". Zijn partijgenoot minister Pechtold (bestuurlijke vernieuwing) zal hiervoor met ideeën komen. Bovendien hebben PvdA, GroenLinks en D66 in de Tweede Kamer moed geput uit het congres van de VVD, dat zich afgelopen weekeinde uitsprak voor het referendum, en willen desnoods zelf met wetgeving komen.

Marijnissen

Het nee van de Nederlandse kiezers is vooral een triomf voor de SP, die volop campagne heeft gevoerd. SP-leider Marijnissen denkt dat de uitslag de Nederlandse politiek wakker heeft geschud. Hij pleit voor een "nationale conventie", waarin niet alleen politici maar ook maatschappelijke organisaties en burgers praten over de toekomst van de Europese Unie. De kleine christelijke parijen, ChristenUnie en SGP, leiden uit de ontevredenheid van de kiezers af dat de Unie er goed aan zou doen minder taken naar zich toe te trekken.

Barroso

Nu Nederland en Frankrijk nee gezegd hebben, vindt voorzitter Barosso van de Europese Commissie dat andere landen gewoon moeten doorgaan met het "ratificatieproces". De regering van Denemarken liet al weten dat het referendum daar, in september, door zal gaan. De ogen van de wereld zijn echter meer gericht op de Britse premier Blair, die nu mogelijk geen referendum meer zou willen.