BASEL/BRUSSEL - De Zwitsers stemmen vrijwel zeker in met een plan om de paspoortcontrole grotendeels af te schaffen. Nederlanders kunnen dan hun pas op zak houden als ze naar of door het Alpenland rijden.

Een referendum zondag moet de doorslag geven. Een opiniepeiling van de Radio Suisse kwam eind mei uit op 55 procent voorstanders, 35 procent tegen en 10 procent wist het nog niet.

Eiland

Voorstanders in Zwitserland vinden de afschaffing wel makkelijk. Ze kunnen dan zo doorlopen op het vliegveld of doorrijden aan de grens. De Zwitsers wonen op een soort eiland in de Europese Unie. Ze grenzen aan alle kanten met landen van de Unie.

Tegenstanders vrezen echter de overlast door extra binnenlandse controles, die voor de grenscontroles in de plaats komen. Bijvoorbeeld de linkse partijen stemmen daarom tegen.

Bijzonder

De opheffing van de paspoortcontrole zou bijzonder zijn, omdat Zwitserland geen EU-land is. Binnen de Europese Unie is een paspoort nog zelden nodig. Dertien van de 25 landen hebben zich aangesloten bij het zogeheten Schengen-verdrag, dat de pascontroles afschaft. Ook Noorwegen en IJsland, die geen EU-lid zijn, hebben zich al aangesloten.

De opheffing van de Zwitserse controle zou in 2007 kunnen ingaan, als ook de EU er formeel mee instemt. Dat moment zou dan samenvallen met de open grenzen met Oost-Europa. Veel Oost-Europese landen kunnen naar verwachting in 2007 de pascontroles afschaffen.

Voor Zwitsers zijn referenda vrij normaal. De inwoners moeten regelmatig over allerlei zaken hun mening geven. Een volgende raadpleging over een soortgelijke zaak ligt al in het verschiet.

Als ze zondag 'ja' zeggen, krijgen ze in het najaar namelijk de vraag of Oost-Europeanen zich vrij mogen vestigen in het land. Deze vraag is nodig door de uitbreiding van de Europese Unie met tien Oost-Europese landen. De regeling geldt sinds 2002 alleen voor de vijftien West-Europese landen van de Europese Unie. Toelating van de Oost-Europeanen ligt echter vrij gevoelig onder de Zwitsers.