DEN HAAG - Premier Balkenende is "zeer teleurgesteld" over de uitslag van het referendum. De hoge opkomst en de "betrokken discussie" over Europa noemde hij woensdagavond in een eerste reactie wel "winst".


Premier Balkenende zegt woensdagavond 'zeer teleurgesteld' te zijn over de uitkomst van het referendum

De premier noemde het "helder dat de regering deze uitkomst zal respecteren". Volgens hem "hebben de kiezers een duidelijk en niet mis te verstaan signaal gegeven".

De premier zal aan zijn Europese partners duidelijk maken dat aan het Nederlands nee "recht gedaan" moet worden. De premier zal woensdagavond al contact hebben met een aantal Europese leiders en met voorzitter Barroso van de Europese Commissie, zeggen ingewijden.

De premier ziet het tempo van de uitbreiding van de unie, de financiële bijdrage van Nederland en het verlies van de Nederlandse soevereiniteit als de belangrijkste motieven van de tegenstemmers. "We moeten alles op alles zetten om de burgers meer te betrekken bij het Europa van de toekomst. Daar zal het kabinet zich voor inzetten."

Zalm

In de ogen van minister Zalm van Financiën (VVD) heeft de "algemene politieke weerzin" onder de kiezers meegespeeld bij het massale 'nee' tegen de Europese grondwet. Frustraties leefden over Europa, de euro, de snelheid van de uitbreiding en gebrek aan betrokkenheid. Maar Zalm vindt het moeilijk uit te maken wat ermee te doen. `

Op het punt van de EU-contributie wil Zalm, die volgende week weer met zijn Europese collega's vergadert over de nieuwe meerjarenbegroting, snel proberen zaken te doen. "We moeten van elk nadeel een voordeel maken, naar Johan Cruyff. Je moet er het beste van maken."

Bos

Volgens PvdA-fractievoorzitter Wouter Bos bewijst de hoge opkomst de juistheid van de beslissing om een referendum te houden over de Europese grondwet.

Volgens de PvdA-leider "hebben veel kiezers, ook in onze achterban, niet tegen gestemd omdat zij anti-Europa zijn, maar omdat zij onvoldoende vertrouwen hebben in het tempo en de richting van de Europese samenwerking".

D66

Fractievoorzitter Dittrich van D66 meent dat de hoge opkomst duidelijk heeft gemaakt dat het referendum niet meer uit Nederland is weg te denken.

"Het referendum hoort bij Nederland. Dat neemt niemand ons meer af", aldus het Tweede-Kamerlid. D66 is voorstander van de Europese grondwet, maar neemt de uitslag "heel serieus". Volgens Dittrich rest het kabinet niets anders dan de grondwet in te trekken. Formeel heeft het kabinet de grondwet ter goedkeuring voorgelegd aan de Tweede Kamer.

Wilders trots

Onafhankelijk Tweede-Kamerlid Wilders is "ontzettend trots op de Nederlandse bevolking" omdat dit met zo'n grote meerderheid nee heeft gezegd tegen de Europese grondwet. "Het toont de immense kloof tussen politiek en samenleving. Het zou het kabinet sieren als het de eer aan zichzelf hield." Wilders is van plan donderdag in een spoeddebat een motie van wantrouwen tegen het kabinet in te dienen.

SP: fantastisch

De SP had niet op zo'n grote nee-uitslag gerekend. Volgens prognoses stemde 63 procent van de kiezers tegen en 37 procent voor de Europese grondwet. "Fantastisch", was de eerste reactie van SP-senator Kox, die sprak van "een nee tegen een gekke grondwet". Hij noemde de opkomst van voorlopig 62 procent "buitengewoon indrukwekkend".

Halsema: ontzettend balen

GroenLinks-fractieleider Halsema noemt het 'nee' tegen de Europese grondwet "ontzettend balen". Het neekamp heeft naar haar zeggen goed campagne gevoerd. "Wij hadden af en toe hinder van onhandigheden van deze regering." Maar ze vindt het "flauw" alles op de campagnes te gooien. Uiteindelijk voelde de bevolking meer voor de argumenten van het neekamp.