RIJSWIJK - De opkomst bij het referendum over de Europese grondwet was woensdagavond tot zeven uur 50 procent. Dit blijkt uit een representatieve telling van onderzoekbureau Interview/NSS in 23 stembureaus. Daarmee is de uiteindelijke opkomst hoger dan die bij de Europese verkiezingen van vorig jaar juni. Toen was de opkomst uiteindelijk 39,1 procent.

Bekijk video: Nederland naar de stembus
Modem/ Breedband

Bekijk video: stemmen premier Balkenende
Modem/ Breedband

Bekijk video: Het blijft druk in stemlokalen
Modem/ Breedband




Premier Balkenende brengt stem uit in Capelle aan den IJssel

Het opkomstcijfer is van groot belang, omdat CDA en PvdA hebben aangegeven dat zij bij een opkomst van meer dan 30 procent de uitkomst van het referendum zullen volgen.

Utrecht

De gemeente Utrecht meldt op basis van een overigens niet-representatieve steekproef een "behoorlijke opkomst" bij het referendum over de Europese grondwet. Dat heeft W. Stoker, hoofd van het Bureau Verkiezingen van de gemeente, gezegd.

De stad heeft de indruk dat de opkomst tot nu toe hoger is dan vorig jaar bij de Europese verkiezingen. Kiesgerechtigden in Utrecht brengen woensdag hun stem uit bij twee referenda: een voor de Europese grondwet en een voor een forse uitbreiding van het aantal koopzondagen.

Den Haag

Het opkomstpercentage voor het referendum over de Europese grondwet is woensdag om 14.00 uur in de gemeente Den Haag opgelopen naar 23,67. Ter vergelijking: vorig jaar bij de verkiezingen voor het Europese parlement was dat op dat tijdstip 14,74 procent. Dat blijkt uit een representatieve steekproef waarbij de gegevens van veertien van de ongeveer 260 Haagse stembureaus zijn bekeken.

Het aantal stemmers loopt in de Hofstad gestaag op. Tot 10.00 uur had 10,1 procent voor ja of nee gekozen en om 12.00 was dat 17,12 procent. Landelijk gezien lag het opkomstpercentage tot 11.00 uur op 12 procent. Dat is 3 procent meer dan bij de Europese verkiezingen vorig jaar.

Amsterdam

De opkomst bij de Amsterdamse stembureaus voor lag woensdag rond het middaguur op 18 procent. Dat is het dubbele van het aantal kiezers dat vorig jaar bij de verkiezingen van het Europese Parlement kwam opdagen rond dit tijdstip, zei R. Kalse, hoofd bureau verkiezingen. Hij zei geen idee te hebben wat de totale opkomst in de hoofdstad zal zijn. Volgens Kalse loopt alles tot nu toe gesmeerd bij de stembureaus.

Amsterdam is een van de weinige gemeenten in Nederland waar nog met de hand wordt gestemd. Eigenlijk zouden de Europese verkiezingen de laatste zijn waarbij de kiezers met het rode potlood moesten stemmen, maar door tijdgebrek lukte het niet nu al over te stappen op de computer. Zoals het er nu naar uitziet, verruilen de Amsterdammers bij de gemeenteraadsverkiezingen van volgend jaar het potlood voor een stemmachine.

Schiermonnikoog

Schiermonnikoog is al jaren een bijzonder fenomeen tijdens verkiezingen. Het opkomstpercentage van het eiland komt namelijk regelmatig boven de 100 uit. Behalve de 792 kiesgerechtigde eilandbewoners, die vrijwel allemaal stemmen, brengen ook Nederlandse toeristen hun stem uit op het eiland. Zij hebben dat vantevoren aangevraagd.

Woensdag rond het middaguur hadden van de 792 kiesgerechtigde eilanders er 320 voor of tegen gestemd. Ook 75 toeristen hadden al een keuze gemaakt. Er zijn woensdag ongeveer 2200 toeristen op het eiland, onder wie veel kinderen.

Stemcommissie

Of het opkomstpercentage voor het referendum over de Europese grondwet woensdag op Schiermonnikoog boven de 100 uitkomt, betwijfelt wethouder en tevens voorzitter van de stemcommissie J. Dijkstra. "Ik denk dat vanochtend veel mensen hebben gestemd, omdat het weer zo mooi is en ze dan vanmiddag vrij zijn. Of er in de avond nog mensen komen, moeten we maar afwachten", aldus Dijkstra.

Tijdens vorige verkiezingen haalde Schiermonnikoog opkomstpercentages van ongeveer 120. Ook is Schier, dat qua inwonersaantal de kleinste Nederlandse gemeente is, vaak het snelste met de bekendmaking van de uitslag.

Kiezer

De Nederlandse kiezers kunnen woensdag vanaf 07.30 uur hun stem uitbrengen. Het is voor het eerst in meer dan tweehonderd jaar dat Nederlanders op deze manier advies uitbrengen aan het parlement. De regering vindt het verdrag noodzakelijk voor de modernisering van de Europese Unie. Om 21.00 uur sluiten de stembureaus.

Het kabinet heeft al 'ja' gezegd tegen de grondwet. En ook een meerderheid van de Kamer is voorstander van het verdrag. Als de kiezer in meerderheid echter 'nee' zegt, zal de Kamer het verdrag niet ratificeren. Hoewel het om een niet-bindend referendum gaat, hebben de meeste partijen verklaard de uitkomst te respecteren.

De laatste peilingen voorspelden dinsdag niet veel goeds voor het kabinet. De verwachting is dat tussen de 55 en 60 procent van de stemmers 'nee' zal zeggen tegen de grondwet. Dat zou betekenen dat Nederland in navolging van Frankrijk het verdrag naar de prullenbak verwijst. Een pijnlijke zaak voor twee landen die tot de 'founding fathers' van de Europese Unie behoren.