BERLIJN/DUITSLAND - De regerende sociaal-democraten in Duitsland willen de landelijke verkiezingen met een jaar vervroegen. Met de vervroeging trekt de SPD van kanselier Schröder haar consequenties uit de verpletterende nederlaag bij de verkiezingen zondag in de deelstaat Noord-Rijnland-Westfalen.

De landelijke verkiezingen zouden dit najaar moeten plaatsvinden, maakte SPD-voorzitter Müntefering bekend. Het bestuur van de partij beraadslaagt de komende dagen over het voornemen. Alleen het parlement, de bondsdag, kan over nieuwe verkiezingen de knoop doorhakken.

Zelfmoord

Politieke waarnemers bestempelden de noodgreep van Schröder als "zelfmoord". Zijn partij staat in landelijke opiniepeilingen op zwaar verlies.

De nederlaag in Noord-Rijnland-Westfalen (NRW) betekent een forse tegenslag voor regeringsleider Schröder. Zijn partij behaalde in de volkrijkste deelstaat Noord-Rijnland-Westfalen met ongeveer 37 procent het slechtste resultaat in ruim vijftig jaar. Daarmee verloor de SPD haar dominerende positie in de aan Nederland grenzende deelstaat (18 miljoen inwoners). Na 39 jaar in de regering, moet de partij nu naar de oppositiebanken in het parlement in Düsseldorf.

Volgens de Duitse televisie komt de SPD samen met coalitiepartner Groenen niet verder dan ongeveer 43 procent. NRW was de laatste deelstaat waar een rood-groene coalitie regeerde. In 1999 zaten de sociaal-democraten in elf van de zestien regionale parlementen, nu nog maar in vijf.

Afstraffing

Het verlies in NRW geldt als afstraffing voor de bondsregering in Berlijn, waar Schröder al bijna zeven jaar met de Groenen regeert. Eerder dit jaar moest ook al in het Noord-Duitse Sleeswijk-Holstein een rood-groene coalitie het veld ruimen.

De oppositie van christen-democraten (CDU) en liberalen (FDP) bereikte een meerderheid van ruim 50 procent. De CDU onder leiding van Jürgen Rüttgers boekte een forse winst van ongeveer 8 procent. Bij de vorige NRW-verkiezingen in 2000 kreeg de SPD nog 42,8 procent van de stemmen, de CDU 37,0 procent, de liberale FDP 9,8 procent en de Groenen 7,1 procent.

Hervormingskoers

Met de regionale verkiezingen lijken de kiezers hun ongenoegen uit te spreken over de hervormingskoers van de regering. Duitsland ziet zich geconfronteerd met een record van 5 miljoen werklozen, maar de manier waarop Schröder de problemen wil aanpakken stuit op verzet. NRW zelf kampt ruim 1 miljoen personen zonder baan.

Ontevreden ex-SPD'ers richtten al een alternatief op. Hun partij Arbeid & Sociale Rechtvaardigheid deed in NRW voor het eerst mee aan Duitse verkiezingen en behaalde 2 procent. De deelname van de nieuwe linkse partij kostte de regeringspartijen mogelijk stemmen.