RIJSWIJK (ANP) - Gedetineerden willen met zitacties in verzet komen tegen het versoberde regime in hun inrichtingen. Ze zijn het niet eens met de drastische inperking van het aantal uren dat gevangenen buiten hun cel mogen doorbrengen. Door de beperkte bewegingsvrijheid neemt spanning en agressie binnen de gevangenismuren toe.

Dat stelt de Europese Organisatie ter bescherming van de Rechtspositie van Gedetineerden (EORG) zondag. De organisatie heeft minister Donner van Justitie gevraagd om voor 1 juni het beleid te versoepelen anders gaan de acties beginnen. De opzet hiervan is dat gedetineerden weigeren terug te gaan naar hun cel als het tijd daarvoor is, door te gaan zitten.

Ultimatum

Bij de EORG zijn 55 gedetineerdencommissies aangesloten van de in totaal zestig erkende commissies die er in de gesloten justitiele inrichtingen zijn. Gedetineerdencommissies zijn de spreekbuis tussen de gevangenen en directies. Woordvoerder P. Vleeming van de koepelvereniging zei zondag dat het ultimatum is gesteld omdat Donner niet is ingegaan op de brieven die eerder zijn geschreven.

Vleeming erkent dat de middelen om te protesteren beperkt zijn. "Maar we willen wel wat doen om verandering te krijgen. We kunnen ook achterover zitten en de spanning nog verder laten oplopen."

Opstootjes

Volgens de EORG zijn vooral de langgestraften de dupe van de beperkingen die vorig jaar zijn doorgevoerd in verband met bezuinigingen. Volgens hem maakt een kat in het nauw rare sprongen en zijn de betrokkenen vaak geen lieverdjes. "Met deze vorm van actie willen we voorkomen dat de situatie in inrichtingen, die soms al explosief is, uit de hand loopt", aldus Vleeming. Volgens hem zijn er al kleine opstootjes in inrichtingen.

Volgens de EORG hebben gedetineerden nog maar een uur recreatie per dag is en zitten ze de andere 23 uur vaak op cel. De huizen van bewaring, waar mensen in voorarrest zitten, hebben het meest beperkte regime. "De andere gesloten inrichtingen hebben dat strenge beleid overgenomen", aldus Vleeming. Er is fors geknabbeld aan het dagprogramma waarin arbeid, sport en ontspanning mogelijk zijn.

Minder personeel

Het ministerie van Justitie spreekt tegen dat gedetineerden nog maar een uur per dag buiten de cel mogen zijn. Volgens de woordvoerder van het departement bestaat er wel een dagprogramma met arbeid, luchten en ontspanning, alleen gaat de deur van de cel na 17.00 uur op slot. Vroeger stonden de deuren vaak de hele dag open. Door de eerder gesloten deuren is minder personeel nodig.

Vleeming van de EORG stelt echter dat het beleid per inrichting verschilt en aan de leiding wordt overgelaten. Veel gedetineerden zitten daarom volgens hem nu veel langer per dag en soms hele dagen op hun cel. Justitie wijst erop dat onlangs een kort geding is gevoerd over het versoberde gevangenisbeleid. De rechter bepaalde dat de nieuwe werkwijze in overeenstemming is met de wettelijke regels. Justitie zal de EORG het gevoerde beleid nog eens uiteenzetten, aldus de woordvoerder.