HILVERSUM - Bewaarders en beveiligers in gevangenissen hebben niet alleen intimidatie en geweld te dulden van gevangenen maar ook van hun eigen bazen. Uit een intern onderzoek blijkt dat een op de vijf cipiers (18 procent) geïntimideerd wordt door de leidinggevenden, 3 procent heeft te maken met lichamelijk geweld en 4 procent van de vrouwelijke bewaarders wordt seksueel geïntimideerd door de leiding.

Het ministerie van Justitie bevestigt zaterdag het rapport, waarop het tv-programma Nova de hand heeft gelegd. Het onderzoek is uitgevoerd onder 5700 personeelsleden in ruim vijftig justitiële inrichtingen.

Intimidatie

Verder gaf meer dan de helft (54 procent) van de gevangenisbewaarders aan dat zij geïntimideerd wordt door gevangenen, bijna een op de drie ondervindt lichamelijk geweld en 17 procent van de vrouwelijke cipiers heeft last van seksuele intimidatie door de gevangenen. Van de ondervraagden raakte 4 procent ernstig gewond door de incidenten en 26 procent liep licht letsel op.

Inrichtingen

Een kwart van het personeel denkt vanwege deze omstandigheden van baan te veranderen. De Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) heeft het rapport opgesteld juist omdat er signalen waren van fysieke en verbale agressie en geweld binnen de inrichtingen, meldde een woordvoerder van het ministerie van Justitie, waar de DJI onder valt.

Bijna twee jaar geleden werd al een bureau integriteit en veiligheid opgericht, speciaal voor de DJI, zodat personeel buiten de gevangenismuren kon klagen over interne misstanden.

Geweld

De oorzaak van de incidenten moet volgens de woordvoerder worden gezocht in de solitaire cultuur binnen de inrichtingen. "Het gevangenispersoneel werkt onder druk en met een moeilijke doelgroep, bij wie onderling sprake is van fysiek en verbaal geweld en agressie."

Hierdoor lijkt een gedeelde cultuur te zijn ontstaan en dat is volgens de woordvoerder niet acceptabel. In de inrichtingen is het juist belangrijke dat de leiding en het personeel een voorbeeldfunctie hebben naar de gevangenen toe. Een conflict moet met woorden worden opgelost, aldus de woordvoerder van Justitie.

Volgens Justitie is voor de investeringen in het convenant 1,7 miljoen euro tot 2007 uitgetrokken en heeft het departement zelf er voor dit jaar nog eens 5 miljoen euro bijgelegd.

Dupe

In Nova schilderden ex-bewakers op de werkvloer een sfeer van roddels, intimidatie en machtspelletjes. Collega's vertrouwden elkaar onderling niet en voelden zich daardoor onveilig. Daarnaast kregen zij in de praktijk weinig steun van leidinggevenden. Vooral vrouwen en allochtonen voelen zich de dupe van het gedrag van zowel hun collega's als hun bazen.

De problemen zijn volgens de onderzoekers ook te wijten aan het matige niveau van de bewaarders die soms weinig sociale vaardigheden hebben en kampen met persoonlijke problemen.

Verantwoordelijk

Volgens FNV-bestuurder J. van Dieten blijkt er een soort besmettelijkheid te zijn binnen de gevangenismuren. De agressie door gedetineerden is de afgelopen jaren toegenomen en het personeel neemt dat over, ook naar elkaar toe. Bovendien laten leidinggevenden zich nauwelijks zien op de werkvloer en nemen zij niet altijd hun verantwoordelijkheid bij conflicten.

Bij veel inrichtingen is er sprake van een slechte communicatie van boven naar de werkvloer. Er is weinig respect over en weer, aldus Van Dieten.

Gedetineerden

Naar aanleiding van de bevindingen die begin dit jaar klaar waren, is in maart van dit jaar een arbo-convenant overeengekomen tussen DJI, Sociale Zaken en de vakbonden. Doel is een cultuuromslag te bereiken, tussen bewaarders, leidinggevenden en gedetineerden. Er worden meer trainingen gegeven om personeel en het middenkader sociaal weerbaarder te maken en beter te laten omgaan met agressie.

Volgens Justitie is voor de investeringen in het convenant 1,7 miljoen euro tot 2007 uitgetrokken en heeft het departement zelf er voor dit jaar nog eens 5 miljoen euro bijgelegd.