DEN HAAG - Scholen moeten samen met gemeenten verplicht afspraken maken over integratie van leerlingen. Dat moet in de wet worden vastgelegd. De gemeente mag scholen gaan dwingen mee te werken aan spreiding van leerlingen. Dat staat in een advies van de Onderwijsraad over spreiding en integratie, dat woensdag is verschenen. Om gemeentes het laatste woord te geven bij de verdeling van witte en zwarte leerlingen over de scholen is een wetswijziging nodig. Minister Van der Hoeven (Onderwijs) wilde woensdag in een reactie nog niet zeggen of zij zover wil gaan.

Wel ligt er al een wetsvoorstel bij de Tweede Kamer waarin staat dat scholen en gemeentes verplicht zijn niet-vrijblijvende afspraken te maken over integratie van leerlingen. Ook kunnen scholen erop worden afgerekend als ze onvoldoende aan integratie doen. "Dit advies komt mij verdraaid goed uit", zei Van der Hoeven woensdag. De minister wil haar wetsvoorstel voor burgerschap integreren met een wat verdergaand initiatief-wetsvoorstel van PvdA en LPF.

Van der Hoeven heeft nooit leerlingen op basis van afkomst willen spreiden, maar aan de hand van hun (taal)achterstand. Ook op dit punt sluit het advies van de Onderwijsraad bij haar uitgangspunten aan. De raad oordeelt nogmaals, net als in een advies van drie jaar geleden, dat aparte wachtlijsten voor allochtone en autochtone leerlingen op de basisschool juridisch niet door de beugel kunnen. Het komt neer op discriminatie naar ras.

Rotterdam wilde aparte wachtlijsten voor basisschoolleerlingen op basis van afkomst. De Rotterdamse basisschool De Pijler begon daar een paar jaar geleden mee om het aantal zwarte en witte leerlingen in evenwicht te kunnen brengen.

Wel vindt de Onderwijsraad dat spreiding van scholieren aan de hand van een achterstand in taal of in leermogelijkheden mogelijk is. In tegenstelling tot spreiding op afkomst zou dat niet in strijd zijn met nationale en internationale wetgeving. Gemeentes zouden volgens de Onderwijsraad groepen autochtone ouders die hun kind naar een zwarte school brengen, kunnen ondersteunen.

Voorrang

Gemeentes gaan over de huisvesting van scholen. Zij kunnen die bevoegdheid volgens het advies gebruiken om de integratie een duwtje in de rug te geven. Zo zou een zwarte school waar autochtone ouders hun kinderen bewust heen sturen, voorrang kunnen krijgen bij het toewijzen van nieuwe lokalen. Daarvoor moet dan wel de wet worden veranderd.

In de integratieplannen die gemeenten en scholen moeten opstellen, kunnen deze zelf beslissen in hoeverre ze de spreiding van leerlingen ten koste willen laten gaan van de vrijheid van ouders en leerlingen om zelf een school uit te kiezen. Ook moeten scholen en gemeente zelf in de gaten houden in hoeverre hun integratieplan witte leerlingen de gemeente uitjaagt.