In de nasleep van een mogelijke gifgasaanval op de Syrische rebellenenclave Douma in het gebied Oost-Ghouta dreigt de VS het Syrische regime van president Bashar al-Assad met militaire vergeldingsacties vanuit de lucht. Wat is er precies aan de hand?

  • Sterke aanwijzingen voor gifgasaanval door Syrische leger, afgelopen zaterdag
  • Mogelijke inzet chemische wapens heeft geleid tot golf van internationale verontwaardiging
  • VS bedreigt Syrië met vergeldingsaanval
  • Syrische bondgenoot Rusland zegt Amerikaanse raketten te zullen neerhalen

Douma is de laatste stad in Oost-Ghouta die in handen is van de Syrische rebellen.

De regio, die dicht bij de Syrische hoofdstad Damascus ligt, wordt al zes jaar belegerd door het Syrische regeringsleger. In februari van dit jaar werd er een nieuw offensief gestart om Douma in te nemen. Tienduizenden burgers zitten nog vast in de stad.

In maart wisten de regeringstroepen Oost-Ghouta in drie delen te splitsen. De rebellen in twee van die gebieden trokken zich na een akkoord met het regime terug naar Noord-Syrië. De groepering die de stad Douma in handen heeft, Jaish al-Islam, weigerde te vertrekken. Toen onderhandelingen met de regering vorige week vrijdag stukliepen, hervatte het Syrische leger zijn luchtaanvallen op de stad.

Er zijn sterke aanwijzingen dat het Syrische leger chemische wapens heeft gebruikt in Douma.

Afgelopen zaterdagmiddag vond er weer een bombardement plaats. Ditmaal lieten helikopters van het Syrische leger echter geen conventionele explosieven, maar zogeheten vatenbommen vallen, meldden plaatselijke activistische organisaties. Dat zijn ongeleide projectielen die onder meer kunnen worden gebruikt om chemische wapens te verspreiden.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) stelde woensdag op basis van lokale partnerorganisaties en ziekenhuizen dat van 43 inwoners van Douma is bevestigd dat zij zijn omgekomen door symptomen die duiden op de inzet van gifgas. Vijfhonderd anderen werden met dergelijke verschijnselen opgenomen in ziekenhuizen. Zij lijden aan ernstige aandoeningen aan het slijmvlies en het zenuwstelsel en ademhalingsproblemen.

Om welke stof of stoffen het precies gaat, is nog onduidelijk. Deskundigen vermoeden het gebruik van chloorgas, maar dat zou niet alle symptomen verklaren. Mogelijk was het chloor gemengd met een zenuwgas, zoals bijvoorbeeld sarin.

De WHO eist dat hulpverleners worden toegelaten tot het gebied. De Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) heeft aangekondigd een onderzoeksteam naar Douma te zullen sturen.

Syrië en bondgenoot Rusland ontkennen dat er chemische wapens zijn gebruikt.

De aanval op Douma heeft geleid tot een golf van internationale verontwaardiging. De VN-Veiligheidsraad belegde eerder deze week een noodbijeenkomst over de kwestie. De VS en Rusland en hun respectievelijke bondgenoten werden het niet eens over hoe de mogelijke inzet van chemische wapens in Douma moet worden onderzocht.

Het Syrische regime noemt de berichten over de gifgasaanval een "fabricage" van de rebellen, een wanhoopsdaad om te voorkomen dat het leger Douma inneemt. Rusland zet de beschuldigingen ook weg als "onzin".

Russische militaire specialisten in de stad zouden hebben "bevestigd dat er geen chemische stoffen op de grond zijn gevonden, geen doden zijn aangetroffen en er geen gewonden in de ziekenhuizen liggen", aldus de Russische VN-ambassadeur Vassily Nebenzia.

Rusland zegt Syrië militair te zullen steunen als het tot een Amerikaanse aanval komt.

Nadat de Amerikaanse president Donald Trump maandag aankondigde binnen afzienbare tijd een besluit te zullen nemen over mogelijke (militaire) maatregelen tegen Syrië, liet Rusland weten dat een luchtaanval niet acceptabel is. Amerikaanse raketten zullen uit de lucht worden geschoten en de plekken vanaf waar ze worden gelanceerd zullen ook worden aangevallen, aldus de Russische regering.

Dat Russische dreigement leek niet veel indruk te maken op Trump. De Amerikaanse president schreef woensdag op Twitter dat Rusland zich beter klaar kan maken, omdat de raketten - "mooi en nieuw en slim!' -  in aantocht zijn. Rusland moet geen partner zijn van een "met gas moordend beest" zoals de Syrische president Assad, aldus Trump. Het kan zich beter richten op de eigen economie, waar de VS best mee wil helpen, "iets wat heel makkelijk zou zijn om te doen".

Het is niet de eerste keer dat Syrië ervan wordt beschuldigd verboden chemische wapens te hebben ingezet.

In 2013 vonden er luchtaanvallen plaats in Oost- en West-Ghouta, waarbij volgens VN-onderzoekers sarin werd gebruikt.

Volgens een gezamenlijk onderzoek door de  VN en de OPCW was dat ook het geval bij het bombardement op de stad Khan Sheikhoun in april 2017. Ook vonden de onderzoekers in kwestie bewijs voor drie eerdere gelegenheden waarop het regime chloorgas gebruikte.

Naar aanleiding van de aanval op Khan Sheikhoun voerde de Amerikaanse strijdkrachten ook een vergeldingsactie uit. Tientallen raketten troffen het militaire vliegveld Shayrat in Homs. Daarbij kwamen volgens de VS negen soldaten om het leven. De Syrische regering telde negen burger- en zeven militaire slachtoffers.