HILVERSUM - De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) heeft achteraf gezien een verkeerde inschatting gemaakt van Mohammed B., de man die de moord op filmmaker Theo van Gogh heeft bekend. Dat heeft de woordvoerder van de dienst zondag laten weten in een reactie op uitspraken van het plaatsvervangend hoofd van de AIVD, T. Bot.

Die stelt zondagavond in het televisieprogramma Reporter van de KRO dat de AIVD een taxatiefout van de verdachte heeft gemaakt. "Dat je achteraf moet constateren dat je het in dat opzicht bij het foute eind hebt gehad, is natuurlijk iets waar je buikpijn van krijgt. Want je hebt iemand, naar achteraf blijkt, gewoon verkeerd getaxeerd", zegt Bot.

De AIVD benadrukte nog voor de uitzending in een verklaring dat die uitspraak niet in strijd is met uitlatingen van zijn baas, S. van Hulst. Die zei donderdag dat de AIVD ook achteraf niets te verwijten valt.

De uitspraak van Bot betekent volgens de woordvoerder dat de AIVD met de kennis van nu Mohammed B. verkeerd heeft getaxeerd. "Dit laat onverlet dat over de beoordeling die destijds, met de kennis van toen, is gemaakt, de AIVD geen blaam treft", aldus de dienst.

Niet geloofwaardig

Een lid van de zogeheten Hofstadgroep, Nouredine El-F., had de AIVD in juni 2004 gewaarschuwd dat Mohammed B. gevaarlijk is en geobsedeerd door de jihad, de gewelddadige strijd tegen ongelovigen. Maar volgens de zegsman vond de AIVD de verklaring en het aangetroffen materiaal, zoals een door Nouredine ondertekend zelfmoordtestament dat volgens hem door Mohammed B. was opgesteld, niet geloofwaardig.

De dienst ging ervan uit dat Nouredine El-F. de aandacht van zichzelf probeerde af te leiden door de schuld af te schuiven. Van Gogh werd op 2 november op straat in Amsterdam-Oost neergeschoten en vervolgens neergestoken. Volgens het Openbaar Ministerie was er geen sprake van een eenmansactie van B., maar is een aantal mensen op de hoogte geweest van zijn plannen.

Twaalf mannen die tot de Hofstadgroep behoren, moeten dinsdag opnieuw tijdens een pro-formazitting voor de rechtbank in Rotterdam verschijnen. Justitie beschuldigt hen van deelname aan een criminele, terroristische organisatie die onder meer door het beramen van moord of doodslag het werk van parlementariërs en bestuurders wilde belemmeren.

Videoband

Reporter toonde ook een verklaring waarin een informant beweert dat er een videoband bestaat waarin Mohammed B. vertelt dat hij Van Gogh heeft gedood en daarmee martelaar is geworden. De anonieme informant heeft dat volgens het programma een dag na de moord tegen de politie in Utrecht verklaard, op het moment dat nog niet officieel bekend was dat Mohammed B. de martelaarsdood wilde