DEN HAAG - Acht grote aannemers hebben de afgelopen jaren alle grote opdrachten op de luchthaven Schiphol binnengesleept. De zogenoemde Schiphol-acht vormde een hecht bastion dat de projecten onderling verdeelde, prijsafspraken maakte en andere aannemers vakkundig buiten de deur hield.

Dat beschrijft Cok Bos in het boek Bouwfraude dat maandag in het Haagse Hotel des Indes wordt gepresenteerd. Het boek was zaterdag al te krijgen in de boekhandel.

Cok Bos baseert zich op informatie van zijn broer Ad Bos, een voormalig directeur van bouwgigant Koop Tjuchem, die de veelbesproken schaduwboekhouding van dat bedrijf na zijn ontslag aan het Openbaar Ministerie heeft overhandigd.

'Huisaannemers'

Volgens Cok Bos waren aanvankelijk Ballast Nedam, HBG, KWS en Vermeer de 'huisaannemers' van de luchthaven. Deze vier gunden elkaar onderling het werk en hielden andere aannemers buiten de deur. Later kregen ook Heijmans, Koop, NBM en Ooms een voet tussen de deur en ging de club als achttal verder. Zij konden buitenstaanders van het lijf houden door er samen voor te zorgen dat een van de acht een goedkoop bod kon doen en de opdracht binnenslepen. De steunbedragen van de 'verliezende' zeven werden dan later wel weer verrekend.

Normaal betaalde de (vooraf afgesproken) winnaar immers illegale rekenvergoedingen aan de verliezers. Dit was bijvoorbeeld het geval bij de aanbesteding van de zogenaamde Noord-oosthoek van de luchthaven, werk aan de D-pier, een platform plus rijbaan, opstelplaatsen en de werk aan de Kaagbaan.

Deze vijf opdrachten kostten Schiphol in totaal ruim 55 miljoen euro, waarvan de acht aannemers bijna 2 miljoen euro onderling konden verdelen zonder er iets voor te doen. Ook zou uit de schaduwboekhouding blijken dat aannemers voor de aanleg van een kerosineleiding op Schiphol .000 euro verdeelden.

Vaker nog dan grote opdrachtgevers als Schiphol, de Nederlandse Spoorwegen of Rijkswaterstaat zijn gemeenten de dupe geweest van frauderende aannemers, zo beschrijft Bos. De regionale overheden schatten de kosten van de aanleg van bijvoorbeeld een weg vaak te hoog in.

Omkoping

Aannemers komen daar, vaak via omkoping, achter en gaan dicht op de prijs zitten die de gemeente voor het project over heeft. Het bedrijf met het goedkoopste bod krijgt de opdracht en de andere inschrijvers strijken een rekenvergoeding op. Bos noemt in het boek vele projecten waarbij dit gebeurd zou zijn. Zo verdeelden Ballast Nedam, Koop Tjuchem en KWS ongeveer 920.000 euro voor het Amsterdamse project aan de Stramanweg.

Schaduwboekhouding

Volgens Bos blijkt uit de 750 à 800 pagina's tellende schaduwboekhouding dat praktisch alle grote aannemers bij de bouwfraude zijn betrokken. Naast de Schiphol-acht zijn dat onder meer Boskalis en Strukton en de ingenieursbureaus Arcadis en Oranjewoud.

Om de budgetten van vooral gemeenten te weten te komen, moeten mensen worden omgekocht. Naast de paar corrupte ambtenaren die Ad Bos eerder al in het televisieprogramma Zembla onthulde, vindt omkoping op grote schaal plaats volgens het boek van zijn broer. "In alle takken van de bouw (...) werden honderden personen omgekocht", schrijft hij.