DEN HAAG - D66-vice-premier De Graaf is woensdag afgetreden. Zijn partijgenoten minister Brinkhorst (Economische Zaken) en staatssecretaris Van der Laan (Media) houden hun positie in beraad. D66 wil de komende dagen met coalitiepartners opnieuw praten over het regeerakkoord. Heeft dat overleg onvoldoende resultaat, dan stappen Brinkhorst en Van der Laan ook op, liet fractieleider Dittrich woensdagavond in de Tweede Kamer blijken. Dat zou de val van het kabinet betekenen.

Bekijk video: Modem/ Breedband

De Graaf trad woensdag af nadat dinsdag in de Eerste Kamer de invoering van de gekozen burgemeester was gesneuveld, een van de kroonjuwelen van D66. De Graaf hakte de knoop pas door nadat hem was gebleken dat coalitiepartners CDA en VVD weigeren mee te werken aan een wijziging van het kiesstelsel, een ander essentieel D66-punt uit het regeerakkoord. De onwil om mee te werken aan een nieuw kiesstelsel zit vooral bij de VVD, constateerde De Graaf.

Duidelijkheid

D66 wil binnen enkele dagen duidelijkheid van de twee regeringspartners over het kiesstelsel. Dittrich liet woensdagavond in de Kamer blijken weinig vertrouwen te hebben in een akkoord hierover.

Hij stelde vast dat binnen noch buiten de Kamer sprake is van een draagvlak voor de D66-plannen. Waar De Graaf het kiesstelsel nog wel als een belangrijk streven zag, lag dat voor de D66-fractie anders. "Er was een verschil in appreciatie", aldus een D66-ingewijde.

Alternatieven

Volgens Dittrich valt er met D66 ook te praten over alternatieven voor het kiesstelsel. Waaraan hij daarbij denkt, liet hij in het midden, maar die alternatieven kunnen volgens bronnen ook buiten de bestuurlijke vernieuwing liggen. Oud-D66-leider Van Mierlo zei juist dat het aanblijven van D66 in het kabinet moet staan of vallen met de invoering van een nieuw kiesstelsel.

Dittrich zei er vanuit te gaan dat het coalitie-overleg tot overeenstemming leidt. Ook premier Balkenende sprak zijn vertrouwen daarin uit. De premier toonde zich verder teleurgesteld door het aftreden van De Graaf. Hij prees hem als minister met "veel kundigheid en inzet".

Balkenende

Volgens de premier heeft de D66-bewindsman geen eerlijke kans gekregen van PvdA, GroenLinks en SP. Eerder stemden deze partijen voor de noodzakelijke grondwetswijziging die de gekozen burgemeester mogelijk moest maken, maar hun Eerste-Kamerfracties weigerden dinsdag hun steun. Balkenende zei de aanleiding tot het vertrek van De Graaf dan ook zeer te betreuren.

In de loop van woensdag leek zijn aftreden nog ver weg. Na langdurig intern beraad en overleg met premier Balkenende leek De Graaf na zijn nederlaag in de Eerste Kamer toch aan te willen blijven. Omdat later op de dag CDA en VVD in de ogen van D66 te weinig compensatie wilden bieden voor het verlies van de gekozen burgemeester, was de maat voor De Graaf vol.

Tijdens een debat in de Tweede Kamer over het aftreden kreeg vooral de PvdA de wind van voren naar aanleiding van het optreden van de sociaal-democratische senatoren.

Verhagen: 'Opportunisme en spelletjes'

Volgens CDA-fractievoorzitter Verhagen hebben de PvdA-senatoren zich dinsdag schuldig gemaakt aan opportunisme en spelletjes "met als doel De Graaf en de coalitie te beschadigen". "Als het er om gaat de kiezer vertrouwen te schenken, geeft de PvdA niet thuis."

PvdA-leider Bos gaf op zijn beurt de coalitie de schuld van de gang van zaken in de senaat. Die heeft De Graaf volgens hem onvoldoende ruimte gegeven om een compromis met de PvdA-senatoren te bereiken.