BRUSSEL - Premier Balkenende vindt de opstelling van de PvdA dinsdagavond in de Eerste Kamer onbegrijpelijk. "De fractie heeft zich kennelijk niet willen laten overtuigen", zei Balkenende vanuit Brussel, waar hij een EU-top heeft bijgewoond.

"De Graaf is boos en teleurgesteld en ik deel die gevoelens", aldus de premier. Hij wilde niet vooruitlopen op het politieke lot van de D66-bewindsman. Balkenende zei woensdag verder te willen bezien "hoe de zaak inhoudelijk bekeken kan worden". De premier vertelde waardering te hebben voor de opstelling van de drie regeringsfracties, die loyaal hebben meegewerkt.

Bos

PvdA-leider Bos is teleurgesteld over de tegenstem van zijn partijgenoten. Na afloop van het debat gaf hij toe dat minister De Graaf forse handreikingen had gedaan. Ook vond hij dat de PvdA-senatoren zich kwetsbaar hadden gemaakt.

Bos zei dat hij had gedacht dat De Graaf het bod van de PvdA zou aannemen. Dat was dat in 2006 de gemeenten vrijwillig hun burgemeester konden laten kiezen en de rest in zekerheid in 2010 zou volgen. De Graaf wilde echter vasthouden aan een aantal grotere gemeenten in 2006.

Wijziging

Volgens Bos levert deze ontwikkeling niet zoveel vertraging op. Hij schetste het scenario dat in deze periode opnieuw een voorstel voor wijziging van de grondwet wordt aanvaard. Na de verkiezingen in 2007 kan dan de tweede lezing volgen, waarna de gekozen burgemeester er kan zijn in 2010. Bos benadrukte nog dat de PvdA in de Tweede Kamer wel had ingestemd met de wijziging.

Van Thijn

PvdA-senator Van Thijn vindt dat de coalitiepartijen in de Eerste Kamer minister De Graaf (Bestuurlijke Vernieuwing) hebben laten bungelen. "De coalitie heeft vele malen geen poot uitgestoken. Ze lieten hem bungelen."

Van Thijn zei dat zijn fractie diverse keren contact had gehad met PvdA-leider Bos in de Tweede Kamer. Hij ontkende echter dat er sprake was geweest van druk. Bos geldt als fervent voorstander van de gekozen burgemeester.

Volgens Van Thijn komt de gekozen burgemeester er nu in 2010. Het probleem zat hem in de uitvoering en de haast om niet akkoord te gaan met 2006.

Vervelend

Van Thijn liet wel doorschemeren dat hij moeite had met de persoonlijke gevolgen voor De Graaf. "Dat was een vervelend aspect van het debat."

Elegante oplossing

Ook PvdA-fractieleider Noten in de Eerste Kamer is niet blij met de afloop. Hij zei dat hij graag had voorgestemd. "Onze handreiking om verkiezing mogelijk te maken als gemeenten het zelf willen, was een elegante oplossing." Noten zei dat de PvdA de gekozen burgemeester wel degelijk mogelijk wil maken, "maar we zijn tegen chaos." Volgens hem werd de afweging voor de PvdA-senatoren steeds moeilijker, zeker na de toezeggingen van De Graaf.

Volgens Noten is de komst van de gekozen burgemeester in 2010 echter niet gefrustreerd. Als de grondwetswijziging deze periode nog wordt aangenomen, kan die na 2007 in tweede lezing worden goedgekeurd. Dan zouden burgers in 2010 wel hun eerste burger kunnen kiezen.