Achtergrond: Waarom lopen veroordeelde zedendelinquenten eerder vrij rond?

De 27-jarige Michael P., die verdacht wordt van betrokkenheid bij de dood van de 25-jarige Anne, zat een lange straf uit voor gewelds- en zedendelicten. Sinds het begin van 2017 werd hij behandeld in de kliniek Altrecht Aventurijn in Den Dolder. Hoe kan het dat hij de mogelijkheid had om naar buiten te gaan? 

Waar is de verdachte voor veroordeeld?

De 27-jarige Michael P. uit Zeewolde werd in 2011 veroordeeld tot zestien jaar cel vanwege een dubbele verkrachting van twee minderjarige meisjes in Nijkerk in 2010. Hij dwong de meisjes tot seksuele handelingen onder bedreiging van een imitatiewapen. Ook pleegde hij samen met een andere persoon vijf gewelddadige berovingen. Een jaar later wordt in het hoger beroep de straf verlaagd naar elf jaar cel. In beide gevallen wordt geen terbeschikkingstelling (tbs) opgelegd. Dit is een behandelmaatregel die de rechter oplegt aan mensen die zware delicten hebben gepleegd en lijden aan een psychiatrische ziekte of stoornis.

Hoe werkt een psychologisch onderzoek?

Als er een vermoeden is dat een verdachte een psychische stoornis heeft, kan een rechter beslissen dat een verdachte moet worden opgenomen in het Pieter Baan Centrum (PBC). Het PBC is een psychiatrische observatiekliniek van het ministerie van Veiligheid en Justitie en formeel een Huis van Bewaring. Een verdachte wordt dan zes weken onderzocht door verschillende deskundigen. Ook worden mensen in de omgeving van de verdachte ondervraagd om een compleet beeld te kunnen schetsen. De uiteindelijke rapportage, inclusief advies of de verdachte al dan niet ontoerekeningsvatbaar is, wordt na deze zes weken voorgelegd aan de rechtbank.

Is zo'n onderzoek verplicht?

P. weigerde inzicht te geven in zijn persoonlijkheid en daarmee mee te werken aan een onderzoek in het PBC. De rechter kan ervoor kiezen om de verdachte alsnog te laten onderzoeken. De ervaring leert dat een obervatie tijdens een opname, vraaggesprekken met mensen uit de omgeving van de verdachte en informatie uit het strafdossier voldoende informatie oplevert voor een rapportage. Op basis daarvan wordt een mogelijk advies gegeven. 

Kan een rechter ook zonder advies tbs opleggen?

De rechtbank kan ook zonder rapportage en advies van het PBC oordelen dat een verdachte een onder tbs-behandeling moet ondergaan. De rechter moet dan wel een indicatie hebben dat een verdachte een psychische stoornis heeft. Dat kan zijn op basis van een eerdere veroordeling, of andere situaties die tijdens het onderzoek naar voren zijn gekomen. In de regel gebeurt dit niet vaak, omdat rechters een oordeel over de psyche van een verdachte liever aan deskundigen overlaat. P. werd door het ontbreken van een rapportage volledig toerekeningsvatbaar geacht.

Waarom zat P. dan toch in een kliniek?

Als verdachten ongeveer tweederde van hun straf erop hebben zitten, worden ze voorbereid om terug te keren in de maatschappij. Een directeur van een penitentiaire inrichting heeft de mogelijkheid om gedetineerden in een psychiatrisch ziekenhuis te plaatsen. Bij zo'n overplaatsing wordt in de praktijk advies gevraagd aan Het Nederlands Instituut voor Forensische Psychiatrie en Psychologie (NIFP) en het Openbaar Ministerie. Reden voor overplaatsing is dat een penitentiaire inrichting niet de zorg kan bieden die een gedetineerde nodig heeft. De behandeling in een psychiatrisch ziekenhuis, zoals in de geestelijke forensisch psychiatrische kliniek Altrecht Aventurijn in Den Dolder, vervangt dan de detentie.

Hoe wordt bepaald of iemand vrijheden krijgt?

Of een patiënt bepaalde vrijheden krijgt, hangt af van de voortgang in de behandeling. Een zogenaamde risicotaxatie die wordt gemaakt op basis van onder andere het verleden van de patiënt, het functioneren binnen de kliniek en zijn toekomstperspectief. Het toekennen van die vrijheden gaat in fases. Per fase wordt gekeken hoe een patiënt omgaat met de toegekende vrijheden over een langere periode. Op deze manier wordt iemand voorbereid op een volledige terugkeer in de samenleving. Welke vrijheden de 27-jarige verdachte had, is niet bekend.

Lees meer over:

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 6.00 uur weten wat het nieuws wordt?

NUwerk

Tip de redactie