DEN HAAG - De onderhandelaars van CDA, VVD en LPF hebben woensdag een akkoord bereikt over de manier waarop het nieuwe kabinet de ziektekostenpremies gaat compenseren. CDA-leider Balkenende heeft dat na afloop van de beraadslagingen gezegd. Hij sprak van een doorbraak. Naar verwachting is het regeerakkoord nu snel af.

De compensatie van de ziektekostenpremies was het heikelste punt in de onderhandelingen. Ingewijden hadden woensdag nog geen overeenstemming daarover verwacht.

Het nieuwe kabinet wil een hervorming van het zorgstelsel, waarbij er een basisverzekering komt voor zowel ziekenfondspatiënten als particulier verzekerden. Zij moeten allemaal dezelfde premie betalen, wat moet leiden tot meer concurrentie tussen de verzekeraars en dus meer doelmatigheid.

CDA en VVD verschilden drastisch van mening over de manier waarop de hogere premies gecompenseerd moeten worden voor de burgers. Het CDA wilde een fiscale 'zorgkorting' introduceren, maar de VVD voelde daar niets voor, omdat de Belastingdienst in het CDA-plan soms als uitkeringsinstantie zou gaan fungeren. Volgens de VVD is dat niet de taak van de fiscus.

Inkomensafhankelijke subsidies

De partijen hebben nu afgesproken dat de hogere zorgpremies gecompenseerd worden via inkomensafhankelijke subsidies. Die worden verstrekt door een nog nader te bepalen instatie. Bovendien zullen de werkgevers ongeveer de helft van de zorgpremies voor hun rekening nemen. Voor kinderen hoeven ouders geen premie te betalen; die komen voor rekening van het rijk. Wel komt er een verplicht eigen risico van 80 euro per jaar.

Volgens Balkenende krijgen alle drie de partijen op deze manier deels hun zin. Het CDA sleept een inkomensafhankelijke regeling binnen, de VVD voorkomt dat de fiscus een 'uitkeringsfabriek' wordt en de LPF is tevreden dat er geen sprake zal zijn van onnodige bureaucratie.

Het basisverzekeringspakket zal ongeveer overeenkomen met het huidige ziekenfondspakket, zij het dat dat enigszins wordt uitgedund. De vergoeding voor allerlei 'life style-medicijnen', zoals maagzuur- en cholesterolremmers wordt geschrapt. Voor extra zorg die niet in het basispakket zit, kan iedereen zich bijverzekeren.

WAO

De onderhandelaars zijn het volgens Balkenende ook zo goed als eens geworden over de WAO. Het nieuwe kabinet gaat het advies van de Sociaal-Economische Raad uitvoeren. Mocht dat binnen twee tot drie jaar niet leiden tot een daling van de WAO-instroom met 40 procent, dan volgen nadere maatregelen. Welke dat zijn wordt niet omschreven. Het VVD-voorstel om alleen een WAO-uitkering te geven aan personen die vier van de laatste vijf jaar hebben gewerkt, komt dus niet in het regeerakkoord.

Ook met het invullen van het lijstje met extra uitgaven en bezuinigingen zijn de onderhandelaars al een heel eind op streek. Het nieuwe kabinet zal zo'n 8 à 9 miljard euro ombuigen. Circa 3,25 miljard is nodig om de overheidsfinanciën gezond te houden. Rond de tot 3 miljard komt beschikbaar voor lastenverlichting. De rest kan worden besteed aan zaken als zorg, onderwijs en veiligheid.

De formatie komt nu enkele dagen stil te liggen, omdat VVD-leider Zalm als minister van Financiën naar de EU-top in het Spaanse Sevilla moet. Ook Balkenende gaat naar Spanje voor een ontmoeting met zijn Europese partijgenoten. Informateur Donner benut de komende dagen om het regeerakkoord op schrift te zetten. Volgende week kunnen dan nog wat losse eindjes worden weggewerkt.