LUXEMBURG/BRUSSEL - Het Europese Hof van Justitie in Luxemburg verwerpt de staatssteun die de Nederlandse overheid tussen 1997 en 2000 verleende aan pompstations in de grensstreek met Duitsland. Nederland gaf die steun omdat de pomphouders leden onder lagere brandstofprijzen over de grens.

Volgens het hof hebben grote oliemaatschappijen mogelijk meegeprofiteerd van de subsidie, die opliep tot 100.000 euro per tankstation.

Het hof concludeerde donderdag dat het Nederlandse mechanisme van betaling van steun per tankstation "het risico van cumulatie met zich mee brengt" ofwel indirect een voordeel aan de oliemaatschappijen verleent.

De uitspraak volgt het advies dat de advocaat-generaal van het hof in maart afgaf. Het zou betekenen dat de staat de steun, met betaling van boeterente, moet terugvragen.

"het kwartje van Kok"

Een accijnsverhoging, beter bekend als "het kwartje van Kok", was de aanleiding tot de gewraakte subsidie. In de EU is steun aan ondernemingen verboden. De Nederlandse regering deed een beroep op de zogeheten de-minimisregeling, die kleinere overheidssteun toelaat.

Ruim zeshonderd tankstations tegen de Duitse grens moesten met die steun gecompenseerd worden voor de sterk lagere brandstofprijzen in Duitsland. In februari 2000 kwam een einde aan de steunregeling na een accijnsverhoging door de Duitse overheid die de prijsverschillen nagenoeg teniet deed.

De Europese Commissie, met destijds concurrentiecommissaris Van Miert, vertrouwde het echter niet vanwege het cumulatieve effect van de regeling. De steun dreigde in de zakken te belanden van grote olieconcerns zoals Shell en BP als eigenlijke exploitant van veel tankstations.

450 pompstations

Brussel vond een deel van de steun daarom niet stroken met EU-regels. Het ging om 450 stations; een groep van bijna tweehonderd individuele pomphouders mocht de steun houden. Den Haag dacht er anders over en stapte naar het hof in Luxemburg.

Het hof, na de advocaat-generaal, zit op de lijn van de commissie en wees donderdag ook nog op het ontbreken of de onvolledigheid van informatie verstrekt door Nederland. "Het betrokken stelsel, dat voorziet in de betaling van steun per tankstation, biedt aan de eigenaar die meerdere stations exploiteert de mogelijkheid even zoveel keer steun te ontvangen als hij tankstations bezit."

Shell en andere oliemaatschappijen hebben het besluit van de commissie ook aangevochten in Luxemburg. Zij dreigen echter ook nul op rekest te krijgen. De procedure, bij het zogeheten Gerecht van Eerste Aanleg, is geschorst in afwachting van de hofuitspraak. "Het gerecht volgt in de regel het hof", stelt een woordvoerster van het hof.