AMSTERDAM - De moord op Theo van Gogh en de nasleep ervan hebben in Nederland ook een positieve energie losgemaakt. Dat zei premier Balkenende donderdagavond in het televisieprogramma Rondom Tien. Hij ging rechtstreeks in debat met mensen die hij in november bij zijn bezoeken in het land na de moord had ontmoet.

"Mensen zeggen: we willen samen onze wijk leefbaar houden, we willen veiligheid, en we leggen ons niet neer bij het klimaat van haat en bedreiging", zei Balkenende. Hij benadrukte opnieuw de noodzaak om de vrijheid van meningsuiting met respect voor anderen te gebruiken.

Verder moeten jongeren die dreigen te radicaliseren, volgens hem vooral door werk bij de samenleving betrokken worden. Privacybescherming moet soms wijken voor de aanpak van veiligheidsproblemen, zei hij.

Positieve energie

Niet alle gesprekspartners deelden de positieve observaties van de premier. "Ik zie geen positieve energie, omdat er islamofobie is en ik negatieve opmerkingen krijg omdat ik een hoofddoek draag", zei de islamitische vrouw S. Metin, wier kinderen op de afgebrande islamitische school in Uden zaten. "Een hele hoop Nederlanders zeggen: we moeten voorkomen dat we elkaar in groepjes gaan indelen", repliceerde Balkenende.

Uden

Bij Balkenendes bezoek aan Uden vroeg Metin de premier om VVD-Tweede-Kamerlid Hirsi Ali de mond te snoeren. Ze ziet Hirsi Ali wegens haar kritiek op de islam nog steeds als de grote boosdoener. "Allochtonen en autochtonen worden tegen elkaar opgezet voor de innerlijke strijd die Hirsi Ali voert met haar culturele achtergrond." Door haar toedoen worden moslimouders nu gezien als "opvoeders van potentiële moordenaars", aldus Metin.

Den Haag

Ook L. Olffers van het wijkberaad Laakkwartier in Den Haag zag ondanks bemoedigende initiatieven nog weinig reden tot juichen. In het Laakkwartier arresteerde de politie in november na een grootscheepse belegering enkele verdachten van terrorisme. "Er zijn nog steeds veel negatieve mensen die elkaar niet willen accepteren en zich op een vreselijke manier uiten."

Zijn optreden in Rondom Tien was volgens Balkenende geen charme-offensief maar kwam voort uit "zorgen over het klimaat in de samenleving". De hulpactie voor Azië heeft volgens hem geleerd dat Nederland ook in staat is tot grote saamhorigheid.