BRUSSEL - De europarlementariërs van ChristenUnie, SGP en de Socialistische Partij (SP) zijn tegen het ontwerp van de Europese Grondwet. Ze stemmen in het Europees Parlement deze week tegen een resolutie over het concept. Bij het Nederlands referendum op een woensdag in mei 2005 gaan ze een nee-campagne voeren.

De tegenstanders bezetten samen vier zetels. De mening van Paul van Buitenen is onbekend, zijn partijgenote Els de Groen twijfelt nog. De andere fracties, die 21 van de 27 Nederlandse zetels bezetten, zijn wel voor.

Dat blijkt uit een rondgang zondag langs de Nederlandse europarlementariërs. Het Europees Parlement als geheel adviseert woensdag in Straatsburg vrijwel zeker zeer positief over de ontwerpgrondwet, die in 2007 moet ingaan. Feestelijke ballonnen en reclameborden liggen er al klaar.

Efficiënter

Het ontwerp is in oktober ondertekend door de 25 regeringen in de Europese Unie (EU). Doel is de Europese besluiten efficiënter en democratischer te maken. Het Europees Parlement krijgt bijvoorbeeld zeggenschap over meer onderwerpen.

Burgers kunnen met een miljoen handtekeningen een EU-voorstel afdwingen. EU-landen leveren hun vetorechten op veel onderwerpen in. En verder krijgt de EU een vaste president voor periodes van 2,5 jaar.

ChristenUnie en SGP zijn principieel tegen een grondwet voor Europa. "Het maakt Europa tot een superstaat'', vindt voorman Hans Blokland (ChristenUnie). "Landen verliezen hun eigen eurocommissaris en hun vetorecht bij veel onderwerpen.'' De Socialistische Partij is vooral tegen de teneur van de tekst.

Meijer

"Te veel vrije markt en bewapening'', zegt Erik Meijer (SP). "Ik zou het ontwerp graag willen wijzigen, maar het europarlement mist dat recht. Het is slikken of stikken, net als voor de bevolking.'' De partijgenote van Paul van Buitenen (Europa Transparant), Els de Groen, ziet wel positieve punten in de grondwet, maar vindt het wel erg snel gaan: "Haastige spoed is zelden goed''.

De tegenstanders worden echter overschaduwd door de voorstanders. "Een goed compromis'', zegt Camiel Eurlings (CDA) onomwonden. "Het verbetert de besluitvorming en verankert de rechten van burgers.''

Van den Berg

PvdA-leider Max van den Berg, die aan het ontwerp heeft meegeschreven, spreekt over een hele verbetering. "De huidige situatie is bureaucratisch, ondemocratisch en inefficiënt. Het ontwerp pakt een paar van die problemen aan. Onderdelen hadden beter en socialer gekund. Wij zeggen dus kritisch ja.''

GroenLinks en D66 vinden vooral dat de Europese eenwording sterker in de tekst had moeten doorklinken. Bijvoorbeeld het vetorecht in het buitenlands beleid moet verdwijnen, vindt Joost Lagendijk (GroenLinks). "Burgers willen toch dat Europa eensgezind optreedt''.

Vrije markt

Wel is het een stap vooruit dat er een Europese minister van Buitenlandse Zaken komt, vindt D66-europarlementariër Sophie In 't Veld. En dat de grondwet het Handvest van de Grondrechten opneemt, bewijst voor haar dat Europa meer is dan een vrije markt. De mening van het parlement over de grondwet geeft echter niet de doorslag.

Belangrijker zijn de ratificaties in de 25 nationale parlementen. Litouwen en Hongarije hebben het ontwerp inmiddels al goedgekeurd. In negen landen zijn referenda voorzien. Spanje is het eerst aan de beurt (20 februari), Groot-Brittannië en Denemarken waarschijnlijk het laatst (ergens in 2006).