JAKARTA/COLOMBO/BANGKOK - Duizenden mensen zijn zondag om het leven gekomen door vloedgolven die volgden op een krachtige beving in de Indische Oceaan voor de kust van Sumatra. In Indonesië eiste het natuurgeweld ten minste 4420 mensenlevens en op Sri Lanka 4300. In totaal zijn meer dan 10.000 doden gemeld.

De beving had een kracht van 8,9 op de schaal van Richter en was daarmee de zwaarste sinds 1964. Toen werd Alaska getroffen door een beving met een kracht van 9,2 op die schaal. Het epicentrum van de zeebeving lag enkele honderden kilometers uit de kust van Sumatra en tientallen kilometers diep onder de Indische Oceaan.

In de verre omtrek van het epicentrum maakten de vloedgolven die op de beving volgden slachtoffers, tot zelfs aan de westkust van India. In dat land overleefden zeker 2000 mensen het natuurgeweld niet. Op de Andamanen, de Indiase eilandengroep, zouden nog eens zevenhonderd doden zijn gevallen. De vloedgolven eisten ook mensenlevens in Birma (Myanmar), Maleisië en op de Maldiven.

Nederlandse toeristen

Thailand werd eveneens zwaar getroffen; daar kwamen meer dan 300 mensen om het leven en raakten er ruim 5400 gewond. Onder de vermisten in Thailand zijn vijf Nederlandse toeristen. Ook op Sri Lanka zouden Nederlanders worden vermist. In het hele getroffen gebied zijn duizenden vermisten.

Door bevingen (en vulkaanuitbarstingen) veroorzaakte vloedgolven worden tsunami's genoemd. Tsunami is het Japanse woord voor 'havengolf'. Hoe dieper de zee, hoe sneller zo'n golf zich voortbeweegt. In de Grote Oceaan bijvoorbeeld verplaatst een tsunami zich met bijna duizend kilometer per uur. Pas wanneer hij de kust bereikt en in ondiep water terechtkomt, schiet hij de hoogte in. Een tsunami kan aan de kust tot 30 meter hoog zijn.\

Lichte overstromingen

Landen in Oost-Afrika houden er rekening mee ook te worden getroffen door tsunami's als gevolg van de zeebeving in de Indische Oceaan. Tot nu toe waren er echter slechts meldingen van lichte overstromingen en ongebruikelijk heftige getijdebewegingen. Volgens een zegsman in Kenia was het vier keer vloed en vier keer eb binnen zes uur tijd. In Somalië sloegen boten om en op de Seychellen liepen kustwegen onder water en viel de elektriciteit uit.

Van diverse kanten is hulp toegezegd voor de getroffen gebieden. De Europese Commissie stelt 3 miljoen euro beschikbaar. De Verenigde Naties sturen een team naar het gebied om te helpen bij het opzetten van de hulpverlening. Koeweit stuurt hulpgoederen ter waarde van een miljoen dollar. De komende dagen vertrekken twee vrachtvliegtuigen uit Rusland, die reddingswerkers en hulpgoederen naar Sri Lanka en Indonesië brengen.

Immense tragedie

Vanuit Europa is ook veel medeleven betoond met de slachtoffers van het natuurgeweld. Paus Johannes Paulus II sprak zijn "treurnis" uit over de "immense tragedie" en zei dat de feestelijkheden rond Kerstmis erdoor waren "verstoord".

Ook de Franse president Jacques Chirac, de Britse minister van Buitenlandse Zaken Jack Straw en zijn Duitse collega Joschka Fischer spraken hun medeleven uit. Namens Nederland stuurde premier Balkenende telegrammen naar de regeringsleiders en de koningin naar de staatshoofden van de getroffen landen.