DEN HAAG - Paars II was bij zijn aantreden al tot mislukken gedoemd. Het was 'vlees noch vis'. Veel ministers, zoals PvdA'ers De Vries en Herfkens en de VVD'ers Hermans, De Grave en Korthals, waren al oude rotten voor ze aan de slag gingen. Ze hielden zich bezig met het zoeken naar 'halfslachtige compromissen'. Zo werd het een kabinet van 'pappen en nathouden'.

De nieuwe VVD-leider Zalm schrijft dit in een notitie voor de partijtop, waarin hij het mislukken van Paars-2, waarvan hijzelf als minister van Financiën ook deel uitmaakte, analyseert. Hij komt daarin tot de conclusie dat de VVD eerder uit het kabinet had moeten stappen.

"Er zijn meer gelegenheden geweest waarbij aftreden niet ongepast was. Dat dit zo weinig gebeurt, geeft aanleiding tot het beeld dat krampachtig wordt vastgehouden aan posities. In geval van twijfel is aftreden beter dan blijven."

Uiteindelijk trad Paars-2 pas enkele weken voor de verkiezingen af naar aanleiding van het NIOD-rapport over de val van Srebrenica. Zalm hekelt ook het woordgebruik in de politiek. Dat noemt hij "moeilijk, ambtelijk, ontwijkend, saai, politiek correct, risicomijdend en technocratisch". Volgens hem moeten politici beschikken over "eerlijkheid, eenvoud, humor en soms wat emotie".

Tijdens een lezing in Leiden afgelopen week, liet Zalm zich op dezelfde manier uit. "Iedereen die alle risico's mijdt is zelf ook een risicofactor". De nieuwe VVD-leider streeft in het nieuwe kabinet naar "gezichten van buiten het politieke circuit".