BRUSSEL - Turkije gaat niet akkoord met de voorwaarden die de Europese Unie stelt voor het beginnen van onderhandelingen over lidmaatschap. Dat bleek in de nacht van donderdag op vrijdag na urenlang beraad in Brussel tussen de Nederlandse premier Balkenende, momenteel voorzitter van de Europese top, en de Turkse premier Erdogan.

Bekijk video:
Modem/ Breedband

"Morgen (vrijdag) praten we verder", aldus Balkenende na afloop. Op de vraag of dat betekende dat er geen akkoord is met de Turken, antwoordde hij: "Ach, het is ook een beetje laat." Eerder had Erdogan het pand zonder iets te zeggen verlaten. Bij zijn hotel zei de Turkse eerste minister later tegen verslaggevers: "Het zou goed zijn als jullie relaxed blijven. Ga naar bed."

EU-leiders

De EU-leiders hadden donderdagavond een aantal voorwaarde geformuleerd. Zo moesten de Turken Cyprus indirect erkennen. Al op zeer korte termijn zou Turkije daarvoor een toezegging moeten doen. In Turkije ligt deze kwestie zeer gevoelig. Onduidelijk is of Erdogan ook andere punten in de tekst te ver vindt gaan. Zo denkt de EU eraan om de Turkse werknemers permanent te weren uit de huidige EU-landen.

Erdogan

Vrijdagmorgen gaat het gesprek met Erdogan verder. Onduidelijk is of de Europese leiders onder druk van Turkije hun eisenpakket in de loop van vrijdag moeten bijstellen.

Donderdagavond bleek dat Turkije wat de unie betreft vanaf 3 oktober volgend jaar mag gaan onderhandelen over lidmaatschap van de Europese Unie. Daaraan zijn wel tal van voorwaarden verbonden, waaronder de indirecte erkenning van Cyprus. Met dat aanbod ging Balkenende naar zijn Turkse collega.

Geen garantie

De EU-leiders konden donderdagavond na een urenlange vergadering tijdens een diner onderlinge overeenstemming vinden over het aanbod. De gesprekken met Turkije krijgen wel een open einde. "Er is geen garantie voor de uitkomst", aldus premier Balkenende donderdagavond voor zijn onderhoud met Erdogan. "Als lidmaatschap niet mogelijk blijkt, moeten we verzekeren dat Turkije verankerd blijft in de Europese structuren."

Met die formulering lijkt de unie tegemoet te komen aan landen als Oostenrijk, Frankrijk en Denemarken, die erg sceptisch staan tegenover toetreding van Turkije en de suggestie van een tweederangs lidmaatschap of speciaal partnerschap open wilden houden.

Cyprus

De erkenning van Cyprus bleek het grote pijnpunt. Het Grieks-Cypriotische deel van het eiland vond donderdag het uitgelezen moment om een volledige erkenning door Turkije te forceren. De andere lidstaten gaan in principe voorlopig akkoord met een indirecte erkenning, via de ondertekening van de douane-unie met de nieuwe EU-lidstaten, waartoe ook Cyprus behoort.

Balkenende wilde niet ingaan op de voorwaarden over Cyprus, maar zijn Belgische en Zweedse collega's Verhofstadt en Persson stelden wel dat Ankara Cyprus voor 3 oktober moet erkennen. Op korte termijn moet Ankara daar al een belofte over doen. "De komende uren of dagen moet dat akkoord geparafeerd worden", aldus Verhofstadt. Erdogan gaf donderdagavond wel voorzichtig aan bereid te zijn over een indirecte erkenning na te denken.

Turkije zal zeker niet voor 2014 toetreden. De EU wil dat Turkije voort blijft gaan met de verbetering van de mensenrechten. Ook overweegt de EU een permanente stop op de komst van nieuwe Turkse werknemers naar Europa. Daarover gaat de discussie vrijdag ook verder.

Voorzitter Barroso van de Europese Commissie sprak van een "evenwichtig aanbod aan Turkije". "Dit is een aanbod waarmee Turkije blij moet zijn om het te accepteren." Hij toonde zich eerder al een hartstochtelijk voorstander van Turks EU-lidmaatschap.