BRUSSEL - Turkije mag vanaf 3 oktober volgend jaar onderhandelen over lidmaatschap van de Europese Unie. Daaraan zijn wel tal van voorwaarden verbonden, waaronder de indirecte erkenning van Cyprus. Met dat aanbod gaat huidig EU-voorzitter en premier Balkenende naar zijn Turkse collega Erdogan. Dat gesprek vindt in de nacht van donderdag op vrijdag nog plaats.

De EU-leiders konden donderdagavond na een urenlange vergadering tijdens een diner onderlinge overeenstemming vinden over het aanbod. Het doel van de onderhandelingen is volledig lidmaatschap.

Geen garantie

De gesprekken krijgen wel een open einde. "Er is geen garantie voor de uitkomst", aldus premier Balkenende donderdagavond. "Als lidmaatschap niet mogelijk blijkt, moeten we verzekeren dat Turkije verankerd blijft in de Europese structuren."

Met die formulering lijkt de unie tegemoet te komen aan landen als Oostenrijk, Frankrijk en Denemarken, die erg sceptisch staan tegenover toetreding van Turkije en de suggestie van een tweederangs lidmaatschap of speciaal partnerschap open wilden houden.

Cyprus

De erkenning van Cyprus bleek het grote pijnpunt. Het Grieks-Cypriotische deel van het eiland vond donderdag het uitgelezen moment om een volledige erkenning door Turkije te forceren. De andere lidstaten gaan in principe voorlopig akkoord met een indirecte erkenning, via de ondertekening van de douane-unie met nieuwe EU-lidstaten als Cyprus.

Balkenende wilde niet ingaan op de voorwaarden over Cyprus, maar zijn Belgische en Zweedse collega's Verhofstadt en Persson stelden wel dat Ankara Cyprus voor 3 oktober moet erkennen. Op korte termijn moet Ankara daar al een belofte over doen. "De komende uren of dagen moet dat akkoord geparafeerd worden", aldus Verhofstadt. Erdogan gaf donderdagavond voorzichtig aan bereid te zijn over een indirecte erkenning na te denken.

Niet voor 2014

Turkije zal zeker niet voor 2014 toetreden. De EU wil dat Turkije voort blijft gaan met de verbetering van de mensenrechten. Ook overweegt de EU een permanente stop op de komst van nieuwe Turkse werknemers naar Europa. Daarover gaat de discussie vrijdag echter verder.

Voorzitter Barroso van de Europese Commissie sprak van een "evenwichtig aanbod aan Turkije". "Dit is een aanbod waarmee Turkije blij moet zijn om het te accepteren." Hij toonde zich eerder al een hartstochtelijk voorstander van Turks EU-lidmaatschap.