BRUSSEL - Europa blijft tot op het bot verdeeld over de Turkse toetreding tot de Europese Unie. Met nog enkele dagen te gaan tot de Brusselse top, waarop beslist wordt of er onderhandelingen met het islamitische land komen, lijkt overeenstemming verder dan ooit.

De Duitse bondskanselier Schröder zei maandag nog na een gesprek met de Nederlandse minister-president en EU-voorzitter Balkenende dat Turkije een duidelijk signaal moet krijgen. "Volledige toetreding blijft het doel. Daaraan wordt niet getornd", aldus de Duitse leider. Balkenende onderschreef deze visie volledig.

Referendum

Maar in veel Europese landen wordt heel anders gedacht over het gevoelige onderwerp. De Franse president Chirac wil eerst een referendum over de Europese grondwet afwachten voordat de kwestie-Turkije aan bod komt.

Frankrijk vreest dat de bevolking tegen de grondwet zal stemmen uit protest tegen een mogelijke Turkse toetreding. Uit een opiniepeiling van de krant Le Figaro bleek dat een meerderheid van 67 procent van de Fransen tegen een Turks EU-lidmaatschap is.

Variant

Ook vreest Chirac de invloed van de populaire Franse politicus Sarkozy die heeft aangekondigd de Turkse zaak tot onderwerp van zijn verkiezingsstrijd te maken. Bij de volgende presidentsverkiezingen in Frankrijk in 2007 wil die zich verkiesbaar stellen. Sarkozy wil Turkije een variant op een volledig lidmaatschap geven. Hij wordt in zijn standpunten gesteund door Oostenrijk, dat pleit voor een alternatieve status voor Turkije.

Premier Balkenende spreekt dinsdag in Wenen met zijn Oostenrijke tegenhanger Schüssel. Die liet weten ernstige bedenkingen te hebben over Turkije: "Er moet gesproken worden over de kosten van een Turkse toetreding. Wie gaat die 25 tot 30 miljard euro per jaar betalen?"

Asielaanvragen

Bovendien herhaalde Schüssel de twijfels over de mensenrechtensituatie in het land. "Waarom komen er in Duitsland en Oostenrijk jaarlijks meer dan 10.000 asielaanvragen vanuit Turkije binnen. Er kan toch geen goede reden bestaan voor asielaanvragen binnen de EU?"

Ook in Duitsland bestaan grote meningsverschillen over de Turkse toetreding tot de Unie. De leider van de oppositionele CDU, Angela Merkel, zei maandag dat haar christen-democratische partij er alles aan zal doen de toetreding tegen te houden. Ook Edmund Stoiber, de Beierse leider van de CDU-zusterpartij CSU, kondigde aan dat zijn partij de Turkse zaak tot een verkiezingskwestie in 2006 zal maken. Meer dan de helft (55 procent) van de Duitse bevolking is tegen een Turks lidmaatschap, aldus opiniepeilingen.

Binnen het Europese parlement bestaat eveneens veel weerstand tegen de voorgenomen uitbreiding. Hans-Gert Pöttering, fractievoorzitter van de christen-democraten in het Europese Parlement, waarschuwde dat Europa zich mogelijk uitbreidt tot de dood er op volgt. "We verliezen de Europese identiteit en daarmee vernietigen we de Europese Unie."

Indrukwekkend

Toch zijn er ook instemmende geluiden te horen uit het Europese Parlement. CDA-europarlementariër en adviseur over de Turkse kwestie, Camiel Eurlings, zei dat de vooruitgang in Turkije indrukwekkend is. "Er is in de laatste paar jaar meer veranderd in het land dan in de laatste decennia." Eurlings vindt wel dat er nog meer hervormingen moet plaatsvinden. "Maar daarna kunnen de onderhandelingen tot een volledig lidmaatschap beginnen", aldus Eurlings.