KIEV/MOSKOU - De Oekraïense regering en de oppositie onder leiding van Viktor Joesjtsjenko staan op het punt een einde te maken aan de crisis die het voormalige Sovjetland al wekenlang in zijn ban houdt. Dat bleek maandagavond uit mededelingen van parlementsvoorzitter Vladimir Litvin en Petro Porosjenko, lid van de Oekraïense oppositie.

Bekijk video: Modem/ Breedband

Het Oekraïense parlement zal dinsdagmorgen om 11.00 uur in spoedzitting bijeenkomen om zich te buigen over een compromis dat voorziet in wijzigingen van de grondwet en de kieswet. Litvin zei dat de vertrekkend president Koetsjma direct daarna de besluiten zal goedkeuren. Daarmee zal hij de weg kunnen effenen naar nieuwe presidentsverkiezingen op 26 december.

"Als alle overeenkomsten die vandaag zijn gesloten worden uitgevoerd, is er morgen een grote kans dat we wijzigingen in de grondwet en de kieswet zullen doorvoeren, dat de regering zal aftreden en dat er een nieuwe centrale kiescommissie zal komen", aldus Porosjenko. Volgens het Russische persbureau Interfax zal vice-premier Azarov vervolgens tot 26 december optreden als tijdelijk premier.

Compromis

Het akkoord is een compromis. Anders dan Koetsjma wilde, zullen de door hem bepleite grondwetswijzigingen pas op zijn vroegst op 1 september 2005 en mogelijk pas op 1 januari 2006 in werking treden. Daardoor blijft de macht voorlopig bij de president en worden belangrijke bevoegdheden pas later overgeheveld naar het parlement en de regering (premier). De oppositie had daarentegen geëist dat de wijzigingen pas na de volgende parlementsverkiezingen, in maart 2006, zouden ingaan.

De Russische president Poetin zei maandag op zijn beurt dat hij iedere nieuwe president van Oekraïne zal accepteren. Hij zegde ook toe verder te willen bemiddelen om de al weken durende crisis in de voormalige Sovjetstaat op te lossen, zonder dat Moskou zich met interne Oekraïense zaken zal bemoeien.

Poetin reageerde maandag met zijn woorden voor het eerst op het besluit van het Oekraïense hooggerechtshof afgelopen vrijdag. Dat bepaalde toen dat de tweede ronde van de presidentsverkiezingen van 21 november frauduleus is verlopen en dat ten onrechte de pro-Russische en openlijk door Poetin gesteunde kandidaat, premier Janoekovitsj, als winnaar is uitgeroepen.

Nieuwe kans

De uitspraak van het hof was een nederlaag voor Poetin en een zege voor de pro-westerse Oekraïense oppositie onder aanvoering van Joesjtsjenko. Hij krijgt op 26 december nu een nieuwe kans om aan te tonen dat het volk hem boven Janoekovitsj verkiest. Janoekovitsj onderstreepte maandagavond nog eens dat hij zal meedoen aan de nieuwe stemronde, ondanks druk van naar verluidt ook president Koetsjma om zich terug te trekken.

De uitspraak van het hof leidde direct tot verdere onenigheid tussen de kemphanen in Oekraïne. Kern van het jongste dispuut waarover nu een akkoord in zicht lijkt, is een voornemen van Koetsjma. Die wilde nog voor 26 december grondwettelijke hervormingen doorvoeren, die erin voorzien dat zijn opvolger macht moet afstaan aan het parlement en premier.

Posten

Het gaat dan onder meer om de bevoegdheid om personen te benoemen op topposities, behalve de posten van premier, minister van Defensie en de bewindsman van Buitenlandse Zaken. De president kan voor die posten mensen voordragen ter goedkeuring door de volksvertegenwoordiging. De premier krijgt in deze opzet een cruciale politieke rol.

De oppositie voelde tot maandag helemaal niets voor deze aanpak, zeker niet omdat ze in de volksvertegenwoordiging in de minderheid is. De groep rond Joesjtsjenko hamerde juist op noodzakelijke hervormingen van de kieswet die het onmogelijk moeten maken dat er opnieuw een crisis als de huidige kan ontstaan.

Nieuwe kieswet

De oppositie wilde zich tot onvrede van Koetsjma pas over de plannen van de president buigen nadat een nieuwe kieswet door het parlement is aangenomen. Nu zal er dinsdag één pakket op tafel liggen waarin wijzigingsvoorstellen van beide partijen aan de orde komen. Een van de grotere oppositiepartijen, onder leiding van de populaire politica Joelia Timosjenko, heeft overigens al gezegd niet te zullen stemmen dinsdag.