DEN HAAG - De omgeving van Paleis Noordeinde in Den Haag is helemaal klaar voor het rouwbeklag van de 'gewone' Nederlanders voor de vorige week overleden prins Bernhard.

Bekijk video: Modem/ Breedband

Zo zijn, analoog aan de uitvaartrituelen voor prinses Juliana en prins Claus, bij de paleistuin dranghekken, portocabins voor hulpdiensten en toiletruimten geplaatst voor de rouwenden.

Het is nog volstrekt onduidelijk hoeveel Nederlanders de moeite zullen nemen om in de chapelle ardente bij de baar afscheid te nemen van prins Bernhard. "Hoeveel mensen er ook komen, we zijn er klaar voor", klinkt het eensgezind uit de monden van gemeente- en politiewoordvoerders.

Lof

Zijn huwelijk was voor prins Bernhard de mooiste dag van zijn leven. Dat vertelde hij premier Balkenende toen die hem recent voor het laatst bezocht. Balkenende had de prins ernaar gevraagd. "Zonder aarzeling antwoordde hij toen: 'de dag van ons huwelijk'," aldus de premier maandag tijdens de herdenking in de Verenigde Vergadering der Staten-Generaal.

Hedenkingen

In alle herdenkingen bleef de sympathie voor de prins ruimschoots overheersen. Balkenende belichtte de veelgeroemde vriendschap van de prins: "Prins Bernhard liet zijn mensen nooit in de steek. Ook niet als het moeilijk werd."

De premier onderstreepte de betekenis van de prins in de oorlog. "Niet alleen smeedde hij een eenheid uit het veelkleurige Nederlandse verzet, hij groeide ook uit tot een symbool, een inspiratiebron voor al diegenen die hun leven in de waagschaal stelden om onze vrijheid te herwinnen."

Balkenende

Na de oorlog speelde Bernhard een grote rol bij het herstel, aldus Balkenende. "De prins nam zijn positie als echtgenoot van de koningin bijzonder serieus en gaf er op een actieve, betrokken en talentvolle manier invulling aan."

Lockheed

De premier stond ook stil bij de Lockheed-affaire in 1976. Volgens hem heeft de prins "op indrukwekkende wijze" het vertrouwen in zijn persoon hersteld.

De prins stelde zich volgens Balkenende tot aan het einde strijdbaar op. "In de laatste fase van zijn leven had hij een sterke behoefte om tegenover een aantal aantijgingen aan zijn adres zijn eigen verhaal te plaatsen. Ik vond dat hij daarvoor in zijn situatie de gelegenheid en ruimte moest krijgen."

Weisglas

Ook Tweede-Kamervoorzitter Weisglas ging op deze zaken in. Over de Lockheed-affaire zei hij: "Hij heeft de veerkracht getoond om de gebeurtenissen van dat jaar te verwerken en te erkennen dat hij daarvan heeft geleerd. Hij verklaarde zijn eigen opstelling ook doordat hij in de Londense jaren en daarna 'over het paard was getild'. Kabinetten en volksvertegenwoordigingen hebben er niet veel aan gedaan om tegenwicht aan die situatie te geven."

En over de behoefte aantijgingen te weerleggen, zei Weisglas: " Velen van ons zullen in hun hart ook plezier hebben gehad over het brullen van deze oude leeuw."

Tjeenk Willink

Vice-voorzitter van de Raad van State Herman Tjeenk Willink herdacht prins Bernhard maandag in een bijzondere zitting van het adviesorgaan . "Hij kon er slecht tegen als mensen die hij waardeerde boos op hem waren", aldus Tjeenk Willink. Boos was Tjeenk Willink in 1976 zelf een beetje, althans teleurgesteld in de prins door de Lockheed-affaire. Echter net als bij zovelen heersen toch de gevoelens van sympathie.

"Misschien komt dat breed gedeelde gevoel van sympathie voort uit het feit dat prins Bernhard in vele opzichten was wat wij soms willen zijn: gul in plaats van krenterig; onverschrokken in plaats van risicomijdend; een doener in plaats van een overlegger; kosmopolitisch in plaats van kleinsteeds; een jongen in plaats van een ouderling; eerlijk ten opzichte van zichzelf."

"Als jongen beschermd opgevoed; als man weinig tegengesproken. Daarom had hij groot respect voor Donner, de oude, die hem persoonlijk in 1976 niet alleen haarfijn uitlegde wat er in het verleden mis was gegaan, maar ook hoe hij het in de toekomst beter kon doen:. 'Hij, Donner, was na mijn moeder eigenlijk een van de eersten die mij eens op mijn donder gaf'."

Rouwkapel

Na de herdenking in de Ridderzaal trokken hoogwaardigheidsbekleders door de rouwkapel in Paleis Noordeinde in Den Haag. De prinsen Willem-Alexander, Maurits en Pieter-Christiaan hielden daar met Pieter van Vollenhoven de eerste dodenwake en herhaalden dit eerbetoon dezelfde middag.

Nieuwe Kerk

De prins wordt zaterdag bijgezet in de Nieuwe Kerk in Delft. Genodigden ontvingen maandag een uitnodiging zonder bijzondere kledingvoorschriften: donker. De prins zal worden gebracht op een affuit die in mei 1940 op de Grebbeberg werd gebruikt in het op dat moment vergeefse Nederlandse militaire verzet tegen Duitsers.

F-16's

F-16's vliegen zaterdag boven Delft in de 'missing man'-formatie. Dinsdag, woensdag en donderdag kan een groot publiek afscheid nemen. De dodenwake wordt dan begonnen door de bevelhebbers van de vier krijgsmachtonderdelen en chef defensiestaf D. Berlijn. Commando's, de 'groene baretten', gaan donderdagmiddag gezamenlijk. De prins stak hen afgelopen 5 mei een hart onder de riem in hun strijd om de groene baret exclusief voor zich te houden en zette er demonstratief één op.