AMSTERDAM - Een bizarre sfeer. Dat is een term waarmee veel bezoekers het grote herdenkingsfeest van Theo van Gogh kenmerken. Maandagavond herdachten meer dan vijfhonderd vrienden de cineast in de Amsterdamse Westergasfabriek.

Onder meer Spinvis en de Belgische artiest Gabriël Ros traden op, twee artiesten voor wie Van Gogh groot respect had. Speeches waren er onder meer van Theodor Holman, producent Gijs van de Westelaken, cabaretier Hans Teeuwen en acteur Jack Wouterse. In het gebouw werden films van de regisseur getoond en er werd veel muziek gedraaid.

Feest

In het midden van de immense, cirkelvormige ruimte stond de kist met het lichaam van de vermoorde filmmaker. "De sfeer is wel gelaten, maar we proberen toch de wens van Theo te eerbiedigen en vooral feest te vieren", stelt acteur Faoud Mourigh uit de film Cool!. De openingsact van de avond bestond uit een optreden van de Marokkaanse acteurs uit Van Goghs laatste bioscoopfilm, die hun gelijknamige titelsong rapten.

Daarna volgde een optreden van cabaretier Hans Teeuwen. Zijn grappen waren cynisch. "Het sociaal akkoord is niet tot stand gekomen", was zijn openingszin. Om na een flinke pauze te vervolgen: "Erg hè". Gelachen werd er wel, maar met moeite, stelden sommige bezoekers.

Onrustig

"Iedereen was heel onrustig", aldus goede vriendin en filmfinancier Liesbeth van Dijk. "Niemand leek erbij met z'n hoofd. Iedereen keek wat onwezenlijk om zich heen. We probeerden de sfeer er in te houden, maar het kostte iedereen moeite." Spreekstalmeester Theodor Holman deed zijn best stemming te creëeren. "Het was bijna luguber, zo geforceerd. Niemand was echt vrolijk."

De vrouwen droegen vrijwel allemaal een mantelpakje en een parelketting, zoals de beroepsprovocateur in zijn laatste wil had gevraagd. Aan de muur hangen schilderijen van Van Goghs zoon Lieuwe.

Saamhorigheidsgevoel

"Het was vooral een samenzijn van zijn beste vrienden", omschreef regisseur Eddy Terstall de bijeenkomst. "Er werd veel over Theo gepraat, veel herinneringen opgehaald. Ik geloof niet dat ik echt in woorden kan omschrijven wat ik hier heb meegemaakt. Het saamhorigheidsgevoel was enorm."

Vriend en filmproducent Dave Schram noemde de bijeenkomst "ongelooflijk". De mensen zijn volgens Schram verslagen, maar tegelijkertijd vrolijk. "Iedereen wil deze avond in de geest van Theo doorbrengen. Het is een rare sfeer, maar vooral: één groot feest. Het allermooiste feest waar ik ooit ben geweest. Theo zou zich hier uitstekend hebben vermaakt, daar ben ik van overtuigd."