DEN HAAG - De tijdelijke referendumwet houdt per 1 januari op te bestaan, ondanks een poging van PvdA en GroenLinks om deze wet in stand te houden. De regeringspartijen VVD en CDA verzetten zich tegen de verlenging van de wet en worden daarbij gesteund door de kleine christelijke partijen in de Tweede Kamer.

Regeringspartij D66 is voor de initiatiefwet van PvdA en GroenLinks. D66-Kamerlid Van der Ham deelt niet het standpunt van Luchtenveld (VVD) en Spies (CDA) dat dit in strijd is met het hoofdlijnenakkoord, dat de regeringspartijen sloten bij de vorming van het huidige kabinet.

Hoofdlijnenakkoord

Het referendum is een oude wens van regeringspartij D66, maar in het hoofdlijnenakkoord bij de vorming van het kabinet zijn hierover afspraken gemaakt. De fractieleiders van CDA, VVD en D66 hebben een gesprek gehad om het akkoord op dit punt open te breken, bevestigde CDA-Kamerlid Spies donderdag tijdens het Kamerdebat over de initiatiefwet van PvdA en GroenLinks. Dat gesprek heeft ertoe geleid dat het CDA zich "principieel" blijft verzetten tegen de referendumwet.

'Nacht van Wiegel'

De tijdelijke referendumwet is een gevolg van de "Nacht van Wiegel", die in 1999 in de Eerste Kamer leidde een kabinetscrisis. Toen sneuvelde tegen de zin van D66 het bindende correctief referendum, waarbij de bevolking na het aanvaarden van een wet door de Eerste Kamer, de wet alsnog ongedaan kon maken. Om het tweede paarse kabinet te lijmen werd toen besloten tot een een minder vergaande wet, waarbij het referendum niet bindend, maar raadgevend zou zijn.

Die tijdelijke wet zou gelden totdat er alsnog een bindend correctief referendum zou komen. Inmiddels is duidelijk dat het huidige kabinet zo'n bindend referendum niet wil. Bovendien bleek eerder dit jaar dat daarvoor niet de benodigde meerderheid van tweederde bestaat in de Tweede Kamer. Nu het correctief referendum er definitief niet komt ontvalt volgens een meerderheid in de Tweede Kamer het bestaansrecht van de tijdelijke wet.

Niettemin hebben de fractieleiders van de regeringspartijen dit laatste toch besproken om het eens te kunnen worden over staatsrechtelijke vernieuwing in bredere zin, bleek donderdag tijdens het debat in de Tweede Kamer. De referendumwet werd afgelopen zomer in een onderonsje besproken in samenhang met de moeizame discussie over een nieuw kiesstelsel.