DEN HAAG - De voorstellen van de coalitiefracties om de miljoenennota 2005 voor ruim een miljard te wijzigen "stuiten op hoofdlijnen niet op bezwaar" bij het kabinet. Vice-premier Zalm zei dat woensdag aan het slot van de algemene beschouwingen in de Tweede Kamer.

Dat betekent dat er een langere overgangsperiode komt voor de ingrepen in VUT en prepensioen, dat de onderwijsbezuinigingen niet doorgaan, dat het grijze kenteken behouden blijft en dat een ontslagvergoeding niet wordt verrekend met een WW-uitkering. Ook worden de voorgenomen bezuinigingen in de kunstsector gehalveerd en blijft de fiscale regeling voor speelfilms in stand.

Draagvlak

Zalm had woensdag wel wat kritiek op de coalitieplannen, maar hij zei ook te verwachten dat die het draagvlak voor de kabinetsvoornemens bij de burgers zullen vergroten. Ook het Centraal Planbureau ziet geen bezwaren in de coalitievoorstellen. Die hebben nauwelijks effect op economische groei, werkgelegenheid, koopkracht en financieringstekort.

De kritiek van Zalm spitste zich toe op de manier waarop de regeringsfracties hun voorstellen willen dekken. Ze willen onder meer dat de ministeries van VROM en Onderwijs effectiever gaan werken. Ook willen ze bezuinigen op overheidsvoorlichting.

Ontslagen

Samen moet dat 50 miljoen euro opleveren. Volgens Zalm kan dat bedrag alleen worden binnengehaald als er ambtenaren worden ontslagen. Mocht dat het geval zijn dan mag het kabinet wat de coalitiepartners betreft naar alternatieven zoeken in het overheidsapparaat.

Ook met een ander onderdeel van de motie heeft het kabinet moeite. Het betreft het plan om een fiscale aftrek voor bedrijven die milieuvriendelijk investeren met 100 miljoen te beperken. Het kabinet zal de Kamer binnen enkele dagen laten weten hoe het de motie denkt uit te voeren.

Prikkels

In de tegenbegrotingen van de oppositiefracties ziet Zalm weinig. Volgens de VVD-bewindsman zijn die vooral gericht op successen op de korte termijn en bevatten ze te weinig prikkels voor mensen om aan de slag te gaan. Ook worden ze volgens hem gefinancierd door de hogere middeninkomens te veel te belasten.

De oppositiefracties vinden de coalitiemotie overigens onvoldoende. Onder aanvoering van PvdA-leider Bos kwamen ze met alternatieve voorstellen. Daarin vroegen ze het kabinet onder meer opnieuw met werkgevers en werknemers te gaan praten over VUT en prepensioen.

Pijnlijk

Zalm gebruikte de algemene beschouwingen vooral om nog eens uiteen te zetten waarom het kabinet zijn harde ingrepen noodzakelijk vindt. Hij zei te beseffen dat de maatregelen pijnlijk kunnen zijn voor burgers. "De nadelen zijn direct zichtbaar, de voordelen pas op de lange termijn."

De vice-premier ontkende met klem dat het kabinet van plan is de AOW-leeftijd te verhogen. Zolang nog zoveel mensen onder de 65 niet werken is het volgens hem "onzin" zoiets voor te stellen.

Tegeltjeswijsheden

Zalm ging tijdens de beschouwingen de niet-financiële onderwerpen niet uit de weg. Hij sprak vrij uitvoerig over normen en waarden, het favoriete thema van de zieke premier Balkenende. Zalm ontkende dat hij in dat verband ooit de denigrerende term 'tegeltjeswijsheden' heeft gebezigd.

Hij greep het debatje over normen en waarden bovendien aan om FNV-voorzitter De Waal te kapittelen, een van de scherpste critici van dit kabinet. De Waal heeft enkele ministers als "leugenaar" en "oplichter" betiteld. Dat getuigt volgens Zalm van een gebrek aan respect.