DEN HAAG - SP-Tweede-Kamerlid Van Bommel wil dat het kabinet Neelie Kroes terugtrekt als kandidaat-eurocommissaris. Van Bommel dringt daar op aan in schriftelijke vragen die hij vrijdag heeft gesteld aan minister-president Balkenende en staatssecretaris Nicolaï van Europese Zaken.

Volgens Van Bommel heeft Kroes zich in 1994 als bemiddelaar voor een Nederlands consortium schuldig gemaakt aan vriendjespolitiek. Bij een poging fregatten te verkopen aan de Verenigde Arabische Emiraten, zou zij een bevriende tussenpersoon naar voren hebben geschoven om hem provisie te laten opstrijken. De verkoop is overigens nooit doorgegaan.

Integriteit

Van Bommel vindt dat de integriteit en onafhankelijkheid van Kroes hierdoor zijn aangetast. Als eurocommissaris voor mededinging moet zij onder meer oordelen over fusies en overnames in het bedrijfsleven, een functie ,,waarbij onafhankelijkheid en integriteit voorop dienen te staan'', aldus Van Bommel.

De affaire over de fregatten kwam in 1999 in het nieuws via De Telegraaf en NOVA. Koninklijke Schelde, deel van het bewuste consortium, noemde de commotie toen overtrokken.

Ook de LPF-fractie in de Tweede Kamer heeft vrijdag vragen gesteld over de zaak. Volgens fractievoorzitter Herben had de ,,blamage voor Nederland'' voorkomen kunnen worden als bij de voordracht van de Nederlandse kandidaat voor Brussel een openbare sollicitatieprocedure was gevolgd. LPF en PvdA hadden dat voorgesteld.

Europees parlement

De Socialistische Partij (SP) gaat de verwijten Kroes persoonlijk voorleggen in het Europees Parlement. De partij vroeg reeds om een onderzoek door de Europese Raad van Ministers: uitsluitsel volgt binnenkort.

Europarlementariër Van Buitenen belooft maandag onthullingen te doen over Kroes. De fraudejager behoort net als de SP tot de linkervleugel van het europarlement.

Andere partijen zijn veel voorzichtiger of juist positief over Kroes. "Je kunt Kroes niet afwijzen voor de hoorziting dinsdag'', aldus PvdA'er Wiersma namens de socialistische parlementsfractie. "Wij laten het van de antwoorden afhangen. Maar Kroes is wel een van de drie kandidaten die we het scherpst ondervragen.''

'karaktermoord'

VVD-europarlementariër Maaten noemt de SP-actie 'karaktermoord' en 'onverantwoord'. "Het gaat om roddel en achterklap. De verwijten zijn allang onderzocht en bestreden. Kroes is een prima kandidaat.'' Zijn D66-collega In 't Veld irriteert zich aan de "partijpolitieke stemmingmakerij van SP en Van Buitenen.''

VVD, D66 en CDA stellen Kroes dinsdag vragen over haar toekomstige werk. Maaten vraagt hoe de liberalisering van bedrijven past bij de karteljacht van Kroes. D66 wil weten of ze het strikte beleid van haar voorganger voortzet. CDA'ster Wortmann gaat Kroes vragen naar concurrentie tussen middelgrote en kleine bedrijven. "Daar is nu nog te veel ongelijkheid'', vindt Wortmann. "De kleine bedrijven kunnen ook moeilijker klagen bij de Europese Commissie dan de grote concerns. Wat gaat ze daaraan doen?''