DEN HAAG - Minister Van der Hoeven van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap moest donderdag diep in het stof na de publicatie van een rapport van de Algemene Rekenkamer over de graaicultuur op haar departement. Het ministerie is te royaal met het vaststellen van salarissen, bonussen en gouden handdrukken voor hoge ambtenaren.

De bewindsvrouw erkent dat veel te slordig met de regels is omgesprongen. Daarom neemt ze extra maatregelen om herhaling in de toekomst te voorkomen. Topambtenaren kregen bij aanstelling te hoge salarissen en toelagen waar ze geen recht op hadden. Ontslagen ambtenaren voelden dat nauwelijks in hun portemonnee.

Bonussen

De rekenkamer onderzocht de lonen, bonussen en vertrekregelingen van 65 topambtenaren (vanaf schaal 16) in de periode januari 2003 tot juni 2004. Negen ambtenaren begonnen in een hogere salarisschaal dan waar ze recht op hadden. Zeven ambtenaren kregen bij hun aanstelling meteen bonussen voor goede werkprestaties. De rekenkamer had moeite om precies vast te stellen welke ambtenaren precies wat hadden gekregen omdat de dossiers onvolledig waren.

Werknemers

De eigen richtlijn dat werknemers per jaar niet meer dan 2500 euro aan toelagen krijgen, werd met voeten getreden. In anderhalf jaar kregen 37 ambtenaren 51 eenmalige toeslagen en 44 keer was dat meer dan 2500 euro. In 24 gevallen ging het om 500 euro te veel, andere overschrijdingen liepen uiteen van 1750 tot 9339 euro.

Handdrukken

Handdrukken bij ontslag waren riant. De twaalf topambtenaren die vertrokken, werden daar nauwelijks minder van, ook omdat het ministerie hun pensioengat repareerde. De afspraak dat een deskundige van buiten op de handdrukken toeziet, negeerde het ministerie. Een onderzoek dat het advocaten- en notariskantoor Ploum Lodder Princen in opdracht van het departement uitvoerde, komt tot dezelfde bevindingen.

Een onderzoek van het ministerie van Financiën, dat ook donderdag verscheen, steltdat de auditdienst van OCW beter had moeten letten op de salarissen van topambtenaren. De auditdienst had dat eerder en nadrukkelijker aan de kaak moeten stellen. De dienst controleerde de salarissen en bonussen wel goed, maar bij steekproeven is de kans klein dat misstanden in beloning van topambtenaren (schaal 16 en hoger) aan het licht komen.

Rekenkamer

"De rekenkamer heeft geen enkel bewijs van fraude gevonden", verzuchtte Van der Hoeven in een reactie. Verder verklaarde ze dat ze het toezicht op de regels over beloning van ambtenaren zal aanscherpen. Ook wil zij ten onrechte uitbetaalde vergoedingen terugvorderen. Een jaar geleden besloot Van der Hoeven met de aanstelling van secretaris-generaal Van der Steenhoven al de hiërarchie binnen het ministerie te herstellen. Daarbij is een duidelijke scheiding gemaakt tusen beleid en toezicht.

De aanvullende maatregelen betreffen aanscherping van de regels voor beloning, salariëring, bonussen, vertrek- en pensioenregelingen. Volgens Van der Hoeven moet het systeem van regels er toe bijdragen dat onregelmatigheden snel worden gesignaleerd. Ook worden alle personeelsdossiers zo snel mogelijk op orde gebracht.