AMSTERDAM - Vele media vielen over regisseuse Ineke Houtman heen, toen bekend werd dat zij een film ging maken over de Utrechtse serieverkrachter. Maar Stille Nacht is geen reconstructie, het is slechts een verhaal dat scenarist Frank Ketelaar bedacht naar aanleiding van alle nieuwsberichten over de zaak.

Dat betekent echter niet dat Stille Nacht geen rauwe, realistische film geworden is die de klemtoon legt op de psychologische schade die een verkrachter bij zijn slachtoffers aanricht.

Slopend

"Het was slopend om de film te maken", verzucht de 47-jarige regisseuse een week voor de première. "In de eerste plaats fysiek: we hebben in maart drie weken achter elkaar elke nacht gedraaid. We hadden geen enkel rustmoment, want ik wilde per se kale takken in beeld hebben, terwijl de bomen in het Vliegenbos in Amsterdam, waar we filmden, bladeren dreigden te krijgen. Kale silhouetten ogen veel mooier en angstaanjagender dan lichtgroene lenteblaadjes."

Maar ook emotioneel was het maken van Stille Nacht niet gemakkelijk, al was het maar door de verkrachtingsscène die gefilmd moest worden. "We zagen er allemaal erg tegen op. Van tevoren hadden we alles doorgenomen met actrice Victoria Koblenko. We hebben het heel technisch gehouden, heel klinisch, zodat ze elk moment wist wat er met haar zou gebeuren."

Verkrachtingsscène

De verkrachtingsscène vormt een dramatisch keerpunt in de film. Daarvoor proberen vijf studentes vooral te voorkomen dat zij het slachtoffer worden van de serieverkrachter die door het bos bij een grote universiteit waart. Na de gruwelijke daad hebben ze een ander doel voor ogen: de dader pakken, koste wat het kost.

Toch ligt de nadruk in Stille Nacht niet op de grote vraag wie die dader dan is. "We wilden duidelijk maken wat de gevolgen van zo'n daad zijn voor een meisje", vertelt Houtman. "Voor de verkrachter is het een moment: hij doet zijn ding, komt klaar en gaat naar huis. Zo'n meisje is voor de rest van haar leven gebrandmerkt."

Taboe

Al tijdens het draaien merkte de regisseuse dat ze met de film een taboe doorbrak. "Vrouwen praten niet over dit soort dingen. Tijdens de voorbereidingen kwam een aantal vrouwen die ik ken, opeens naar me toe om te vertellen dat hun iets vergelijkbaars was overkomen."

Schattingen over hoeveel vrouwen aangifte doen, variëren van één op de zes tot één op de twintig. "Veel verkrachte vrouwen doen dat uit schaamte of misplaatste loyaliteit niet. Ik wil met Stille Nacht het onderwerp bespreekbaar maken. Het moet niet iets zijn waar vrouwen zich ten onrechte voor schamen: ze moeten er op z'n minst over kunnen en vooral ook durven praten."

Filmtaal

Stille nacht lijkt wellicht een vreemde stap in het oeuvre van Houtman, dat vooral succesvolle jeugdfilms als Polleke en Madelief omvat. "Dat valt wel mee", vindt de regisseuse zelf. "Filmtaal is in volwassenenfilms hetzelfde als in jeugdfilms. Je kan thematisch echter veel verder gaan."

Hoewel haar vorige jeugdfilm Polleke serieuze thema's als drugsverslaving en interraciale verhoudingen aansneed, vindt de filmmaakster aanranding een onderwerp waarmee kinderen nog niet geconfronteerd hoeven worden. "Ik wil eerst dat mijn dochter van negen een positief beeld krijgt van seks en liefde, voor ze leert dat het ook anders kan lopen. Stel je voor dat een verkrachting het eerste seksgerelateerde is dat ze ziet? Dat kan je toch niet maken? Bij volwassenfilms voel ik me veel minder verantwoordelijk voor het heil van de toeschouwer."

Hoofdrollen

De hoofdrollen in Stille Nacht worden gespeeld door Victoria Koblenko, Caro Lenssen, Liesbeth Kamerling, Christel Oomen, Josefien Hendriks, Victor Löw en Peter Blok. De film beleeft zijn wereldpremière zaterdag 11 september tijdens het 6e festival Film by the Sea in Vlissingen. Vanaf donderdag 16 september is Stille Nacht te zien in meer dan dertig bioscopen.