Kamer kiest voor parlementaire enquete

DEN HAAG - De Tweede Kamer heeft donderdag gekozen voor een parlementaire enquête naar de belangrijkste gebeurtenissen rond de val van de moslim-enclave Srebrenica. Een motie van de VVD, die vroeg om een uitgebreid kabinetsstandpunt over het NIOD-rapport, gevolgd door een debat in de Tweede Kamer, werd verworpen.

Premier Kok is donderdag in het debat over het NIOD-rapport fors in aanvaring gekomen met CDA-fractievoorzitter Balkenende. De Tweede Kamer wilde het kabinet aan de tand voelen over het Srebrenica-rapport. Kok weigerde het achterste van zijn tong te laten zien omdat er later dit jaar nog een parlementaire enquête komt waarin hij zich zal moeten verantwoorden.

Balkenende bestempelde deze houding als een vlucht naar voren van het kabinet. Hij vond het onacceptabel en zeer onbevredigend dat de regering geen inhoudelijk debat heeft willen voeren en verweet premier Kok zich te verschuilen achter de toekomstige parlementaire enquête. Kok noemde het onvermijdelijk dat het debat onvoltooid was, maar zei zich diep gegriefd te voelen door de beschuldiging van Balkenende.

Laatste debat

Het kabinet van Paars-2 voerde donderdag zijn laatste debat in de aanloop naar de verkiezingen, over het NIOD-rapport over de val van de moslimenclave Srebrenica.

Een moeilijke klus voor de meest verantwoordelijke bewindslieden premier Kok, minister Van Aartsen (Buitenlandse Zaken) en zijn collega De Grave (Defensie), omdat de Kamer verdeeld was over de vraag of er een inhoudelijk debat moest worden gevoerd.

VVD-fractievoorzitter Dijkstal wilde helemaal niet over de inhoud van het NIOD-rapport discussiëren. Zijn partij is teleurgesteld over de summiere reactie van het kabinet op het rapport.

Nieuw standpunt

De liberaal vindt dat het kabinet met een nieuw inhoudelijk standpunt moet komen over een reeks van gevoelige onderwerpen die met de val te maken hebben. De Kamer moet daarover liefst nog voor het zomerreces, maar na de verkiezingen, met de regering debatteren.

Dijkstal kreeg steun van het Kamerlid Van Middelkoop van de ChristenUnie. Hij zei er moeite mee te hebben om met dit kabinet over dit onderwerp te praten. "Het doet het onderwerp geen recht en premier Kok mag het van mij kort houden."

Van Middelkoop had zojuist als voorzitter van de tijdelijke Kamercommissie over aanvullende NIOD-onderwerpen, advies uitgebracht over de randvoorwaarden voor het instellen van een beperkte parlementaire enquête naar de val van de enclave.

Parlementaire enquete

De enquête moet het "politieke slotakkoord" worden in het proces van het afleggen van politieke verantwoording voor het Srebrenica-drama. Voor premier Kok was dit nieuwe feit een extra reden voor zijn kabinet om niet al te diep op de materie in te gaan. Volgens de premier hoort de finale verantwoording samen te vallen met de parlementaire enquête.

CDA-fractievoorzitter Balkenende noemde dit "niet acceptabel". De CDA'er kreeg vooral steun van GroenLinks. PvdA en D66 namen een middenpositie in.

Legertop

Een onderwerp dat de meeste fracties wel aan het hart lag, was de vraag of minister De Grave de legertop nog kan vertrouwen, na de beschuldigingen van het NIOD dat er informatie door de landmachtgeneraals aan de toenmalige minister Voorhoeve is onthouden.

Verder wilden veel woordvoerders duidelijkheid over de vraag of het kabinet in zijn geheel was afgetreden vanwege het NIOD-rapport of dat er bewindslieden waren die alleen vanwege Kok waren afgetreden. Dit naar aanleiding van uitlatingen van minister Van Aartsen van Buitenlandse Zaken.

Die zei eerder in een interview met het Amnesty-blad 'Wordt Vervolgd' dat uit het NIOD-rapport niet "één op één de conclusie volgde dat het kabinet moest aftreden". Volgens GroenLinks-leider Rosenmöller haalt Van Aartsen met die opmerking de toelichting van premier Kok op het aftreden onderuit.

'Arbitrair'

Kok ontkende dat laatste, maar gaf toe dat de NIOD-conclusies niet automatisch tot politiek aftreden leidden. "Het blijft arbitrair, het blijft een persoonlijke afweging."

Kok erkende dat de VVD-ministers in het kabinet misschien niet "uit eigen afweging" tot de conclusie waren gekomen dat het kabinet moest aftreden. Het was volgens Kok "geen vanzelfsprekende daad" dat het hele kabinet hem zou volgen. "Maar er was respect voor mijn inhoudelijke oordeel en niemand heeft daarbij een voorbehoud gemaakt."

/NIEUWSKamer debatteert over NIOD-rapport

/DOSSIERVal Paars II

Tip de redactie