RIJSWIJK - Van de tweehonderd mannen die in TBS-klinieken worden behandeld voor het plegen van seksuele misdrijven, hebben dertig tot veertig personen zich chemisch laten castreren. Een onbekend aantal mannen stapt uit eigen beweging naar de huisarts om een dergelijke behandeling te ondergaan.

Hoewel behandelaars in TBS-klinieken patiënten niet kunnen dwingen om aan de behandeling mee te werken, oefenen zij wel druk op hen uit om libidoverlagende medicijnen te nemen. Volgens H. van Marle, hoogleraar forensische psychologie aan de Katholieke Universiteit Nijmegen, is 20 procent van alle patiënten in TBS-klinieken veroordeeld voor seksuele misdrijven.

"In de meeste gevallen worden deze personen behandeld met gesprekstherapieën", aldus Van Marle. "Maar tussen de dertig en veertig mannen hebben zich chemisch laten castreren omdat andere therapieën niet aanslaan."

Seksuele drang

Chemische castratie staat voor het toedienen van medicatie die de hoeveelheid mannelijke testosteron, het hormoon verantwoordelijk voor de seksuele drang, terugdringt.

Deze week verklaarde een 48-jarige directeur van een instelling voor jeugdhulpverlening in Sint Anthonis voor de rechter dat hij gecastreerd wenste te worden. De man stond terecht voor het seksueel misbruik van drie minderjarige jongens die aan zijn zorg waren toevertrouwd.

Dwangmatig

Volgens Van Marle, oud-directeur van de Van Mesdag Kliniek en het Pieter Baan Centrum, is een dergelijke behandeling beslist niet ongewoon in Nederland. "Chemische castratie wordt toegepast bij mannen die niet meer normaal kunnen functioneren door de dwangmatige gedachte aan seks. Deze personen relateren alles aan seks. De kans dat de TBS-er in herhaling valt, is daardoor groot."

Prikken en praten

De patiënten krijgen een keer per week een dosis lustremmende medicijnen geïnjecteerd of pillen toegediend. Van Marle: "Die dosering luistert nauw omdat het de bedoeling is dat de man van zijn dwangmatig behoefte afkomt maar wel voldoende lust overhoudt voor normaal geslachtsverkeer.

Maar een te kleine dosering remt zijn ongezonde fantasieën niet af. Via gesprekken wordt dan ook nauwlettend in de gaten gehouden of de medicatie werkt. Het is prikken en praten om te zien of de kuur goed aanslaat."

Kleuterondergoed

Volgens Van Marle is er, buiten de opgenomen TBS-ers, ook een onbekend aantal mannen dat zich preventief chemisch laat castreren. "Het gaat om personen die zich vrijwillig bij een arts melden omdat ze er zelf achterkomen dat ze afwijkend gedrag vertonen. Dan heb ik het bijvoorbeeld over een vader die elke dag zijn kleine kinderen naar school brengt en er achterkomt dat hij opgewonden raakt door kleuterondergoed. Deze mensen kunnen via hun huisarts worden doorverwezen naar de dagbehandeling van een TBS-kliniek."

Vrijwillig?

Chemische castratie van delinquenten die een zedenmisdrijf hebben gepleegd, kan alleen als de dader daarmee instemt. Maar volgens Van Marle worden de patiënten vaak dusdanig onder druk gezet dat ze vrijwel altijd voor de behandeling kiezen.

Van Marle: "Zo vrijwillig is de keuze niet. De patiënt krijgt te horen; 'Je kunt kiezen. Of we stoppen je in een kliniek en doen de deur op slot, óf je krijgt wekelijks een prik en mag regelmatig naar huis.'"

Herhaling

Hoewel de medicijnen de seksuele drang laten afnemen, is de kans dat de patiënten ooit volledig genezen, vrijwel nihil. "We gaan er vanuit dat de dwangmatige seksuele behoefte weer terugkomt als de behandeling wordt stopgezet", aldus Vink.

"We stellen dan ook vaak een langdurige testperiode van bijvoorbeeld twee jaar vast voor een patiënt. Maar de meeste patiënten willen er ook na die tijd mee doorgaan uit angst voor herhaling."