Uitzending Dutchbat was bijna niet doorgegaan

DEN HAAG - De Canadese VN-troepen in de moslimenclave Srebrenica in Oost-Bosnië en een Nederlandse verkenningseenheid stonden begin maart 1994 op het punt geëvacueerd te worden door Amerikaanse elitetroepen.

De reden was dat de moslimstrijders en het Bosnisch-Servische leger een aflossing door Dutchbat blokkeerden en de Canadese eenheid zich steeds meer bedreigd voelde door de Bosnische strijdkrachten.

Volgens een onderzoek van NIOD-medewerker dr. C. Wiebes had het maar enkele uren gescheeld of de evacuatie was uitgevoerd. Het zou de ontplooiing van de hoofdmacht van Dutchbat in het gebied onmogelijk hebben gemaakt, stelt de onderzoeker.

Geheime afspraak

Volgens Wiebes was de evacuatie gebaseerd op een geheime afspraak tussen de Canadese premier Chretien en de Amerikaanse president Clinton. De VS zouden een gedwongen vertrek mogelijk maken door de inzet van speciale troepen, een vliegdekschip, helikopters en gevechtsvliegtuigen.

De noodevacuatie werd op het laatste moment afgeblazen omdat de moslims en Serviërs alsnog instemden met het vertrek van de Canadezen en de komst van de Hollanders.

Wiebes merkt op dat Dutchbat het zonder vertrekstrategie moest doen, dit in tegenstelling tot hun collega's uit de grote Westerse landen. Het kabinet had voor een noodevacuatie niets geregeld.

Afluistersysteem afgewezen

Onderzoeker Wiebes stelt ook dat landmachtbevelhebber Couzy het niet nodig vond dat Dutchbat in Oost-Bosnië over militaire inlichtingen beschikte. Een aanbod van de Amerikanen om de blauwhelmen te voorzien van een geavanceerd systeem voor het afluisteren van vijandelijke verbindingen, wees Couzy van de hand.

Minister Voorhoeve is door Couzy onkundig gehouden van het Amerikaanse aanbod, aldus Wiebes. Tegenover het onderzoeksinstituut verklaarde Voorhoeve dat als hij van het aanbod had geweten, hij dit onmiddellijk had aanvaard.

Walkietalkies

Het aanbod van de VS om de Nederlandse militairen een paar koffers met een Motorola-afluistersysteem mee te geven, zou Dutchbat in staat hebben gesteld het walkietalkie-verkeer van het Bosnische en het Bosnisch-Servische leger te volgen. Volgens Wiebes ging het om een systeem dat bijzonder geschikt is voor gebruik in een heuvelachtige omgeving.

De Amerikanen wilden hun afluisteractiviteiten graag naar Oost Bosnië uitbreiden en waren bereid de informatie van de apparatuur te delen met Nederland. Het zou zelfs bijzonder goed denkbaar zijn geweest dat de VS als tegenprestatie bereid zouden zijn gevonden om satellietbeelden van Srebrenica beschikbaar te stellen.

Voor Couzy was de waarde die inlichtingen konden spelen voor Nederlandse troepen in Bosnië nul, tekende Wiebes uit de mond van de bevelhebber op.

/NIEUWSDutchbat niet verantwoordelijk voor massamoord'Srebrenica-rapport moet politieke gevolgen hebben'

/NETSrebrenica-nieuws op internet

Tip de redactie