'Srebrenica-rapport moet politieke gevolgen hebben'

AMSTERDAM - SP-fractievoorzitter Jan Marijnissen vindt dat het "onverteerbaar" zou zijn als het woensdag gepresenteerde NIOD-rapport over Srebrenica zonder politieke gevolgen zou blijven. Ook Paul Rosenmöller van GroenLinks stelt dat de "ministeriële verantwoordelijkheid volop op tafel moet."

Volgens Rosenmöller valt premier Kok en de andere bewindslieden van het eerste Paarse kabinet veel te verwijten voor hun optreden in de dagen rond de val van Srebrenica in juli 1995.

Melkert

PvdA-leider Melkert sluit een parlementaire enquête naar de val van de moslimenclave Srebrenica niet uit, maar vindt het te vroeg daar nu al voor te pleiten.

Hij wil eerst het debat over het NIOD-onderzoek afwachten. "Als er dan nog vragen overblijven behoort een enquête tot de mogelijkheden", aldus Melkert.

D66 vindt dat er een snelle parlementaire enquête moet komen naar de val van de moslimenclave Srebrenica. Niet om meer feiten boven tafel te krijgen, maar om politieke en militaire hoofdrolspelers verantwoording af te laten leggen over de slechte coördinatie en regie tussen 1994 en 1998, zowel voorafgaand als tijdens en na de val van de enclave, aldus vice-fractievoorzitter Bakker van D66.

Ernstig

De VVD-fractie is er nog niet uit of er een parlementaire enquête moet komen over de kwestie-Srebrenica. Zij zal op korte termijn nagaan of en op welke onderdelen zo'n eigen onderzoek van de Tweede Kamer nodig is.

CDA-leider Balkenende noemt de conclusies van het Srebrenica-rapport ,,buitengewoon ernstig'', maar zei tegelijkertijd dat het nog te vroeg is om nu al te bepalen zeggen of bewindslieden moeten aftreden.

Druk

Hans van Mierlo, minister van buitenlandse zaken ten tijde van de val van Srebrenica, liet in een reactie weten dat er sprake is geweest van menselijk en politiek falen.

De Tweede Kamer en de media hebben volgens de oud-bewindsman destijds ,,enorme druk'' uitgeoefend om Nederlandse militairen uit te zenden. ,,Er heerste een psychologisch klimaat waarin niet altijd de beste beslissingen werden genomen'', blikte Van Mierlo terug.

Kok

Premier Kok vindt dat de kwaliteit van de besluitvorming over de uitzending van Dutchbat naar Srebrenica te wensen heeft overgelaten.

"Terugkijkend is er het nodige aan te merken op de kwaliteit van de afwegingen van kabinet en parlement", aldus Kok.

Kok doelde op het mandaat van Dutchbat, de randvoorwaarden en de risicoanalyse. "Maar niets doen was geen optie. We vonden massaal dat er iets moest gebeuren omdat op veel plaatsen etnische zuiveringen plaatsvonden."

Oud-minister van Defensie Ter Beek acht zich niet schuldig aan de gebeurtenissen in Srebrenica, maar wel verantwoordelijk. Ter Beek, minister in het kabinet-Lubbers III (1989-1994), zegt die verantwoordelijkheid te delen met de hele regering en met de Tweede Kamer, die unaniem had ingestemd met de uitzending van het luchtmobiele bataljon.

Het NIOD noemt die beslissing ondoordacht, maar Ter Beek vindt dat destijds met de wetenschap van toen, een zorgvuldige afweging is gemaakt. "Achteraf is het altijd makkelijker te oordelen."

Compliment

Oud-minister Van den Broek van Buitenlandse Zaken heeft geen spijt van zijn voortrekkersrol in 1993 bij het uitzenden van een bataljon van de luchtmobiele brigade naar Srebrenica.

"Het toenmalige kabinet wordt een zeker activisme en een morele gedrevenheid verweten. Dat ervaar ik als een compliment. We konden de onmenselijke situatie van de burgerbevolking in Bosnië niet laten voortbestaan."

"Natuurlijk, de afloop van Srebrenica is schokkend, maar hadden we dan passief moeten toekijken? Lubbers en ik waren zeer gemotiveerd iets te doen aan de situatie van moorden en verkrachtingen. Daar heb ik geen spijt van. Alleen de gepaste middelen om iets goeds te doen, ontbraken."

De Tweede Kamer zal op 25 april met het kabinet debatteren over het NIOD-rapport. Alleen premier Kok is van de toenmalige politieke hoofdrolspelers nog in functie.

De Kamer zal daarna besluiten of er nog een parlementaire enquête moet komen naar het Srebrenica-drama. CDA, D66, GroenLinks en SP zijn daar in beginsel voorstander van.

Tip de redactie