De Nederlandse economie laat na vier opeenvolgende kwartalen zonder groei een minimale stijging van het bruto binnenlands product (bbp) in het derde kwartaal zien. 

Dat blijkt donderdag uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Vergeleken met het tweede kwartaal van dit jaar groeide het (bbp) met het kleinst mogelijke cijfer, 0,1 procent (zie eerste grafiek). Ten opzichte van het derde kwartaal in 2012 is de economie gekrompen met 0,6 procent.

De zin 'uit de recessie' is dan ook niet helemaal toepasselijk, zegt Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom van het CBS, tegen NU.nl. "Het groeicijfer zit heel dichtbij de nul, met een kleine aanpassing duik je zo weer in de min. Je kunt daarom beter spreken van 'stilstand op macroniveau'."

Recessie

Nederland was al eerder officieel uit de recessie geklommen, want uit een tweede raming van het CBS blijkt dat het groeicijfer in het tweede kwartaal voor de tweede keer naar boven is bijgesteld.

Drie maanden geleden werd nog een krimp van 0,2 procent gemeld, nu blijkt dat het bbp in die periode gelijk is gebleven vergeleken de eerste drie maanden van 2013. 

Van Mulligen moet hierbij wel een kanttekening plaatsen, want het cijfer is naar boven afgerond. Er is sprake van een recessie wanneer het bbp twee kwartalen op rij krimpt. 

Beweeg de cursor over de lijn om de percentages te zien. De gegevens zijn afkomstig van CBS. Bekijk hier een grote versie. - (c)NU.nl/Jerry Vermanen

Werkloosheid

Een grote tegenvaller is de toegenomen werkloosheid (zie tweede grafiek). In het derde kwartaal waren er 46 duizend banen minder dan in het tweede kwartaal. Tussen juli 2011 en juli 2013 nam de werkloosheid vrijwel iedere maand toe. 

De arbeidsmarkt staat daarmee zwaar onder druk. In het derde kwartaal waren er 160 duizend minder banen dan in hetzelfde kwartaal van 2012. Het banenverlies is nog nooit zo groot geweest sinds 1995, het begin van de metingen.

Het aantal openstaande vacatures is in het derde kwartaal voor het eerst in twee jaar wel gegroeid, maar met 94 duizend is dat aantal erg laag. 

"Ten tijde van voor de crisis zat je tegen de 300 duizend openstaande vacatures in een kwartaal, ongeveer net zoveel als dat er werklozen waren. Nu is die verhouding een op zeven. Dat zegt eigenlijk alles over hoe de arbeidsmarkt er nu voor staat", zegt Van Mulligen.

Beweeg de cursor over de lijn om de aantallen te zien. De gegevens zijn afkomstig van CBS. Bekijk hier een grote versie. - (c)NU.nl/Jerry Vermanen

Consumptie

De consumptie door huishoudens was met 2,3 procent opnieuw negatief. Daarmee geven huishoudens voor het elfde kwartaal op rij minder uit. Net zoals in voorgaande kwartalen bespaarden consumenten op duurzame goederen zoals auto's, meubelen en kleding. De binnenlandse bestedingen blijven daarmee een probleem voor de Nederlandse economie. 

"Consumenten hebben steeds minder inkomen als ze al een baan hebben. Daarbij stijgt de inflatie vaak harder dan het inkomen", zegt Van Mulligen. Ook de ontwikkelingen op de woningmarkt draagt bij aan de blijvende krimp. "Als de prijs van je woning daalt, betekent dat vermogensverlies. Dan geef je minder uit", aldus Van Mulligen.

De krimpende overheidsbestedingen met 1,2 procent helpen daarbij ook niet mee om de consumenten weer te verleiden geld uit te geven. Ambtenarensalarissen worden bevroren en banen bij de overheid verdwijnen.

Export

De export steeg afgelopen kwartaal relatief licht met 2,1 procent. "Het economische herstel in Nederland komt altijd vanuit de export", zegt Van Mulligen. Daarbij wordt vooral gekeken naar Duitsland, het grootste exportland voor Nederland. 

Die Duitse economie liet een tegenvallende lichte stijging zien van 0,3 procent in het derde kwartaal. Frankrijk, de tweede economie van de eurozone, dook in dezelfde periode zelfs onder de nul, naar -0,1 procent. Italië liet eenzelfde krimp zien.

Investeren

De investeringen daalden eveneens, vergeleken met hetzelfde kwartaal van vorig jaar met 3 procent. Er werd vooral minder geïnvesteerd in woningen en bedrijfsgebouwen. De krimp was echter kleiner dan de vorige kwartalen. De investeringen in machines en installaties groeiden daarentegen juist.

Die ontwikkeling noemt Van Mulligen positief. "Het is mooi als het leidt tot meer banen en minder werkloosheid zodat consumenten meer te besteden hebben. Pas dan kun je spreken van een duurzaam herstel, maar nu is dat zeker niet het geval", aldus Van Mulligen.

Zie ook: 
Dijsselbloem noemt herstel nog pril 
Arbeidsmarkt staat zwaar onder druk
Economische groei eurozone neemt af 
'Geen herstel zonder investeringen'
Vijf vragen over werkloosheid 
Vijf vragen over een recessie
'Economie leunt te zwaar op export'