JERUZALEM/RAMALLAH - De Palestijnse leider Arafat kreeg vrijdag voor het eerst sinds de week dat hij vastzit in zijn kantoor in Ramallah, bezoek van een buitenlandse functionaris. Op aandringen van de Amerikaanse president Bush had premier Sharon donderdagavond schoorvoetend besloten de Amerikaanse gezant Zinni tot Arafat toe te laten.

Beiden spraken ongeveer negentig minuten over mogelijkheden om het opgelaaide conflict te beëindigen. Tot directe resultaten leidde dat ogenschijnlijk niet. De Amerikanen en de Palestijnen kondigden wel aan verder te praten. Het was onduidelijk in hoeverre de Israëliërs bij de Amerikaans-Palestijnse gesprekken betrokken zijn of worden.

De pers die voor het gesprek naar Ramallah was getogen, werd vrijdagmiddag met grof geweld op grote afstand gehouden door Israëlische militairen die het hoofdkwartier van Arafat bezet houden. De verslaggevers werden onder bedreiging van tanks, granaten en ook kogels gemaand hun biezen te pakken.

Solana

Een hoge EU-delegatie, onder wie EU-buitenlandcoördinator Solana, kreeg donderdag op een ietsje diplomatiekere toon te horen dat Arafat eigenlijk gewoon geïsoleerd blijft. De bezetting van de Palestijnse steden op de Westoever van de Jordaan blijft wat Israël betreft ook van kracht totdat er een bestandsakkoord ligt.

Van een vermindering van het geweld en van het Israëlische machtsvertoon was vrijdag ook allerminst sprake. Israëlische militairen drongen vrijdagavond binnen in de woning van de Palestijnse minister van Informatie, Rabbo. De bewindsman werd niet gearresteerd en na een onaangekondigde huiszoeking van dertig minuten verlieten de militairen het pand nabij Ramallah. Doel van deze operatie was vrijdagavond vooralsnog onduidelijk.

Doden

Door toedoen van Israëlische militairen vielen vrijdag zeker 24 Palestijnse doden, onder wie zes leden van de militante beweging Hamas. Een van de slachtoffers is Kais Idwan, leider van de gewapende vleugel van de organisatie. Idwan is volgens Israël het brein achter de zelfmoordaanslag eind maart in Netanya, waarbij 26 doden vielen.

Het Israëlische leger viel met gevechtshelikopters en tanks het huis in het dorp Tubas aan, waar de zes leden van Hamas zich hadden verschanst. Een Hamasleider zei dat alle zes omgekomen Palestijnen lid waren van de Izz al-Dinn al-Qassam Brigade, een gewapende vleugel van Hamas. Ook een 14-jarig Palestijns meisje kwam om bij de gevechten in Tubas.

Idwan vervulde een leidersrol binnen die brigade. Hij stond op een lijst van de meest gezochte terroristen. Die lijst was door Israël aan de Palestijnse autoriteiten overhandigd. Een leider van Hamas kondigde wraak aan.

Getuigen zeiden dat er in Tubas tevens drie Palestijnen werden gedood, nadat ze door gewapende Palestijnen waren meegenomen. Het drietal zou zich schuldig hebben gemaakt aan collaboratie met Israël. Een leider van de Al Aqsa Martelaren Brigades kwam in Nablus om het leven, toen hij een aanslag met explosieven wilde plegen. In Jenin is gevochten tussen Israëlische militairen en Palestijnen. Daarbij kwamen drie Palestijnen, onder wie een Palestijnse politieman, en een Israëlische militair om.

Helikopteraanval

Vrijdag voerde het Israëlische leger ook een helikopteraanval uit op Hebron. Daardoor raakten elf mensen gewond. Hebron en Jericho zijn de enige twee omsingelde autonome Palestijnse steden waar Israël nog niet is binnengetrokken. De angst daarvoor in beide steden is groot.

De Israëlische strijdkrachten eisen intussen dat de circa driehonderd Palestijnen die zich in de Geboortekerk in Bethlehem hebben verschanst, het gebouw verlaten. De Palestijnen, onder wie gewapende mannen, zijn maandag de kerk in gevlucht toen Israëlische troepen de plaats binnendrongen.

Het harde optreden van Sharon lijkt zijn landgenoten overigens wel te kunnen bekoren. Bijna drie van de vier Israëliërs steunen het legeroffensief op de Westelijke Jordaanoever.

Diplomatiek overleg

Met het gesprek tussen Zinni en Arafat lijkt er voorzichtig meer ruimte te ontstaan voor mogelijk vruchtbaar diplomatiek overleg. De Europese Unie, de Verenigde Staten, de Verenigde Naties en Rusland pogen hiervan gebruik te maken. Ze praten mogelijk woensdag in Madrid al over de situatie in het Midden-Oosten. Het gesprek zou moeten plaatsvinden rondom een topontmoeting van EU en VS, waaraan president Bush en de Spaanse premier en huidig Europees voorzitter Aznar deelnemen.

Negeren

De Israëlische regering trekt zich nauwelijks iets aan van alle oproepen, vergaderingen of ander diplomatiek initiatief. De Veiligheidsraad van de VN heeft de joodse staat donderdagavond opnieuw opgeroepen zich terug te trekken, kort nadat Bush hetzelfde had gedaan. In tal van Arabische landen groeien de anti-Israëlische en ook anti-Amerikaanse sentimenten. In verscheidene Arabische steden waren er massabetogingen.

Gevangenenkamp

Het Israëlische leger zal het gevangenenkamp Ketziot in de Negev-woestijn in het zuiden van Israël heropenen. Het leger wil in het kamp de Palestijnen opsluiten die bij de militaire acties op de Westelijke Jordaanoever worden opgepakt. In het kamp zaten tijdens de eerste intifada, die plaatshad tussen 1987 en 1993, duizenden Palestijnen gevangen.

/DOSSIERMidden Oosten