DEN HAAG - Klokkenluider Paul van Buitenen is de grote winnaar geworden van de verkiezingen voor het Europees Parlement. Zijn partij Europa Transparant haalde donderdag twee zetels. "Ik ga met een grijns terug naar Brussel", blikte hij tevreden vooruit.

Bekijk video:Smallbandof Breedband

Fraudebestrijding is hét thema voor Van Buitenen, die door zijn onthullingen in 1999 de toenmalige Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de EU, ten val wist te brengen. De Europese Commissie wilde vrijdagochtend niet reageren op het succes van Van Buitenen, die nauwelijks geld had om campagne te voeren.

CDA en PvdA

CDA en PvdA werden even groot met zeven zetels. Het CDA bleef met 24,4 procent van de stemmen de PvdA 0,8 procent voor. Het CDA had negen zetels, de PvdA zes. Ook de VVD moet twee zetels inleveren. Zij houdt er vier over.

Opkomst

De opkomst bedroeg 39,1 procent, ruim meer dan vijf jaar geleden, toen nog geen 30 procent van de kiezers naar de stembus kwam. Ook in 1994 was de opkomst lager dan nu. Naast de PvdA won ook de SP, zij ging van één naar twee zetels. GroenLinks raakte de helft van zijn vier zetels kwijt, D66 ging van twee naar één zetel en de combinatie ChristenUnie/SGP van drie naar twee. De andere deelnemende partijen komen niet in het Europees Parlement. De Partij voor de Dieren zat er overigens niet ver vandaan.

Een vergelijking met de uitslag van 1999 gaat overigens ietwat mank doordat er voor Nederland maar 27 zetels te verdelen waren, tegen 31 vijf jaar terug. Dat houdt verband met de recente uitbreiding van de Europese Unie.

Bos

PvdA-leider Bos, die tevreden was met de winst voor zijn partij, zei donderdag dat dit de eerste maal is dat het CDA onder premier Balkenende verliest. Volgens hem is dat een signaal dat de kiezers diens beleid beu zijn. "De coalitie is eenvijfde van de stemmen kwijtgeraakt."

Balkenende

CDA-leider Balkenende toonde zich blij met de hoge opkomst. "Dat betekent dat Europa meer tot de verbeelding spreekt." Het tegenvallende resultaat voor het CDA verklaarde hij doordat zijn partij "verantwoordelijkheid draagt in een lastige tijd." Volgens Balkenende zal het verlies voor de drie regeringsfracties geen invloed hebben op het beleid.

Van Aartsen

Fractieleider Van Aartsen van de VVD meende dat zijn partij er onvoldoende in geslaagd is de kiezer te mobiliseren. Hij legde ook een link met de weinig populaire "hervormingskoers" van het kabinet. Volgens zijn partijgenoot staatssecretaris Rutte betaalt de VVD met haar verlies de rekening voor de affaires van de afgelopen dagen: de interne kritiek van voormalig partijleider Dijkstal en het aftreden van staatssecretaris Nijs van Onderwijs.

Buitenweg

Bij GroenLinks was lijsttrekker Buitenweg ondanks het verlies van twee zetels tevreden, omdat het resultaat volgens haar beter is dan bij de Tweede-Kamerverkiezingen van vorig jaar. "Dat is absolute winst."

D66

D66-lijsttrekker In 't Veld was ondanks het verlies van een zetel blij met het verkiezingsresultaat, omdat volgens de peilingen D66 helemaal geen zetel zou halen. Volgens D66-leider Dittrich is zijn partij afgestraft voor het harde bezuinigingsbeleid van het kabinet.

SGP

Lijsttrekker Blokland van ChristenUnie/SGP weet het tegenvallende resultaat voor zijn partij aan de negatieve publiciteit over het gesjoemel met declaraties. LPF-leider Herben was teleurgesteld dat zijn partij geen zetel heeft gekregen. Dat kwam volgens hem door de lage opkomst. "Tweederde van de kiezers is thuisgebleven."

Staatssecretaris Nicolaï van Europese Zaken was juist blij met de opkomst, al vond hij dat eigenlijk minstens de helft van de kiezers naar de stembus zou moeten gaan.