DEN HAAG - De vakcentrale FNV praat woensdagochtend met zijn aangesloten bonden over het mislukte voorjaarsoverleg. De achterban moet beslissen of zij het compromis tussen werkgevers en kabinet over het prepensioen accepteert. De kans daarop is klein. Voorman De Waal liet in de nacht van dinsdag op woensdag op voorhand weten het plan met een negatief advies voor te leggen.

De FNV kwam in de ochtend bijeen, nadat 's nachts het kabinet en de sociale partners uit elkaar waren gegaan zonder een vergelijk over het prepensioen en verlofsparen. Het kabinet en de werkgeversorganisaties waren het eens geworden over een compromisvariant, maar die was voor de vakbonden niet aanvaardbaar. Het CNV vergadert woensdagmiddag. Ook deze vakcentrale is ronduit negatief.

In de Tweede Kamer is teleurgesteld gereageerd op het mislukken van het overleg. Volgens de PvdA is dit de schuld van het kabinet, dat te lang zou hebben gewacht om met een serieus compromisvoorstel te komen. PvdA-Kamerlid Bussemaker voorziet een "periode van ellende" in het sociaal overleg.

CDA

CDA-fractieleider Verhagen heeft zijn hoop gevestigd op de vakbonden. Hij vindt de opstelling van de vakcentrales "onverantwoordelijk" en hoopt dat de bonden de leiders van FNV en CNV terugfluiten.

VVD

De VVD noemt de opstelling van de vakbonden "onbegrijpelijk". VVD-Kamerlid De Vries hoopt dat de vakbeweging bijdraait. Gebeurt dat niet, dan moet het kabinet CAO's niet meer automatisch aan een hele bedrijfstak opleggen. Ook D66 denkt daaraan als de lonen te sterk dreigen te stijgen.

GroenLinks

GroenLinks wil dat het kabinet de ministers van Staat Kok en Lubbers vraagt een bemiddelingspoging te doen. De twee oud-premiers zouden moeten proberen de partijen weer op één lijn te krijgen.

Uiterlijk maandag moeten de vakbonden reageren. Als de vakbonden het compromis tussen werkgevers en kabinet daadwerkelijk afwijzen is een akkoord definitief van de baan. Het kabinet zal dan terugvallen op zijn oorspronkelijke plan. Dat betekent dat de mogelijkheden om met fiscale steun te sparen voor prepensioen worden geschrapt. Iedereen zal dan tot zijn 65e jaar moeten doorwerken, of iets eerder stoppen door het spaartegoed van een levensloopregeling in te zetten.

Prepensioen

De leeftijd waarop werknemers met prepensioen kunnen was het belangrijkste twistpunt tussen kabinet en sociale partners. Het kabinet wilde eerst dat iedereen tot een leeftijd van 63,5 jaar zou moeten doorwerken. Dinsdag stemde het echter in met een compromis van de werkgevers. Die legde de leeftijd voor prepensioen op 62,5 jaar.

De vakbonden willen dat werknemers op hun 62e jaar kunnen stoppen. Toch was de prepensioenleeftijd niet het belangrijkste struikelblok in het overleg. De vakbeweging heeft vooral grote moeite met het plan van kabinet en werkgevers om werknemers zelf te laten kiezen of ze meedoen aan het prepensioen. De bonden zijn bang dat veel mensen dan zullen afhaken. Het collectieve stelsel wordt daardoor onbetaalbaar, denken zij.

Premier Balkenende en minister De Geus van Sociale Zaken toonden zich na afloop van het voorjaarsoverleg nog redelijk optimistisch dat de bonden uiteindelijk toch ja zullen zeggen. Volgens Balkenende waren de partijen elkaar "dicht genaderd". Ook De Geus achtte het winst dat de bonden nu in elk geval bedenktijd vragen. Maar minister Zalm van Financiën sloot vrijwel uit dat de bonden hun bezwaren nog opzij zullen zetten.

Als er geen akkoord komt over het prepensioen, zullen ook eerder gemaakte afspraken uit het najaarsakkoord over loonmatiging op de tocht staan. De Waal zei dat de FNV-bonden geen extreme looneis op tafel zullen leggen. "Wij zullen onze verantwoordelijkheid laten."