NEW YORK - Nicotine versterkt verslaving dubbel. Niet alleen bezorgt het de roker het plezierige gevoel dat hij graag telkens opnieuw wil beleven, ook geeft het een klap aan cellen die zich tegen verslaving verzetten.

Dat schrijft de Nederlandse onderzoeker dr. H. Mansvelder samen met Amerikaanse collega's in de donderdag verschenen editie van het tijdschrift Neuron. De vinding verklaart waarom nicotineverslaving zo snel plaatsvindt en zo lang duurt. "Korte blootstelling aan lage doses nicotine versterkt niet alleen het zogheten beloningsysteem van de hersenen", stelt Mansvelder vast. "Maar blokkeert ook het systeem dat de beloning moet inperken."

Dat geldt volgens Mansvelder net zo goed voor zogeheten lichte sigaretten. "Die zijn in feite veel gevaarlijker dan de reguliere, omdat de meeste mensen er meer van roken. Ze inhaleren ook dieper, waardoor eventueel een diepere longkanker ontstaat."

In 2000 ontdekte dezelfde onderzoeksgroep van de Universiteit van Chicago hoe het roken van een enkele sigaret langdurige veranderingen veroorzaakt in wat het beloningsgebied van de hersenen wordt genoemd. Het versterkende effect van nicotine is de voornaamste reden dat mensen moeilijk kunnen stoppen met roken

Geprikkeld

Inname van de nicotine geeft een plezierig gevoel, omdat zenuwcellen die er door worden geprikkeld het activerende glutamaat uitscheiden. Het glutamaat maakt dopamine vrij. Meer nicotine zorgt voor meer glutamaat, meer dopamine en een fijner gevoel.

Mansvelder, wiens onderzoek mede wordt gefinancierd door de Nederlandse organisatie NWO en die momenteel in New York werkt, bekeek vervolgens met zijn Amerikaanse collega dr. D. McGhee het effect van nicotine op zenuwcellen die het molecuul GABA (gamma-aminoboterzuur) maken. GABA remt normaal gesproken de uitscheiding van dopamine en vormt een natuurlijke blokkade tegen te veel euforie.

Zenuwcellen

De GABA-zenuwcellen bleken hun werk in eerste instantie naar behoren te verrichten, maar verloren snel het vermogen om GABA uit te scheiden. Pas een uur na het roken bleken de zenuwcellen hersteld te zijn, terwijl nicotineniveaus al na vijftien minuten dalen.

De onderzoekers vermoeden dat het verlengen van de periode de verslaving alleen maar versterkt. Dit nadeel vormt tegelijk een voordeel voor de bedenkers van medicijnen tegen roken. Een toekomstig medicijn zou bijvoorbeeld moeten voorkomen dat de GABA-cellen overwerkt raken.