WASHINGTON - Zowel Republikeinse als Democratische politiciin de Verenigde Staten beginnen zich openlijk af te vragen ofpresident Bush de macht in Irak op 30 juni wel kan overdragen aande Irakezen. Toonaangevende senatoren als Richard Lugar en JoeBiden hebben Bush gewaarschuwd voor een regelrechte burgeroorlog inhet Arabische land, zeker nu ook sjiitische facties zichgewelddadig verzetten tegen de bezettingsmacht.

Commentatoren in verscheidene Amerikaanse media wijzen dezerdagen vooral op de jongste opstand van aanhangers van de radicalesjiitische geestelijke Muqtada al-Sadr. De Amerikanen zijn zeerbevreesd dat dit verzet, nu nog beperkt tot de groep rond deambitieuze dertigjarige sjiiet in Najaf, de opmaat is voor een veelgrootschaliger verzet binnen de sjiitische meerderheid in Irak. TheWashington Post noemde dat dinsdag "de grootste vrees van deAmerikanen".

De grootste verzetshaarden tegen de coalitietroepen liggenmomenteel in de soennitische delen van Irak. Het gevallen regimevan Saddam Hussein bestond uit soennieten. De sjiieten, sterkonderdrukt door Saddam en de zijnen, hebben zich de afgelopenmaanden rustiger gehouden, hoewel er in de sjiitische landsdelen aldirect sterke anti-Amerikaanse gevoelens waren.

Cruciaal

Bush zei maandag dat de datum van 30 juni blijft staan. VolgensAmerikaans politiek commentatoren kan Bush ook moeilijk anders. Eenvreedzame machtsoverdracht in een "vrij Irak" is cruciaal voor delopende campagne om hem een nieuwe termijn in het Witte Huis tegeven. Die campagne is in belangrijke mate geënt op de profileringvan Bush als iemand die korte metten heeft gemaakt met landen diede veiligheid van de Amerikanen bedreigen.

Veel zal nu afhangen van VN-topdiplomaat Lakhdar Brahimi. Hij isin Bagdad om een machtsoverdracht daadwerkelijk vorm te geven. Hijziet zich geconfrontreerd met intern verdeelde bestuurders enopstandige soennitische en sjiitische burgers. Bovendien heeft deVN-Veiligheidsraad nog geen nieuwe resolutie aangenomen over deprecieze rol die de volkerenorganisatie na de machtsoverdrachtkrijgt.

Veiligheid

Een van de belangrijke struikelblokken is de vraag of deIrakezen tijdig voor hun eigen veiligheid kunnen zorgen. De VS enhun bondgenoten in Irak hebben tienduizenden Irakezen klaargestoomdom toe te treden tot een nieuwe politie- of legermacht, maar er isgrote twijfel over de kwaliteit van de trainingen. Veel opleidingenzijn uitbesteed aan particuliere bedrijven en in veel gevallen waser een schreeuwend gebrek aan materieel.

Na de machtsoverdracht zullen de vele tienduizenden buitenlandsemilitairen nog wel een tijdje in Irak blijven, maar de zeggenschapover de Iraakse veiligheidstroepen zal in andere handen overgaan.Er zal volgens velen een soort machtsvacuüm ontstaan met in elkgeval tijdelijk onduidelijke bevoegdheden, een situatie waarvan nogaltijd niet ontwapende Iraakse milities, zoals die van al-Sadr, danmisbruik kunnen maken.