RIJSWIJK - De lokale partijen hebben bij de gemeenteraadsverkiezingen woensdag de grootste winst geboekt. Ze hebben 26,9 procent van alle uitgebrachte stemmen gekregen, 8,5 procent meer dan vier jaar geleden.

De plaatselijke partijen winnen 580 zetels en komen op 2513 gemeenteraadsleden. De Leefbaar-partijen waren goed voor circa de helft van die winst: ze groeien met 250 naar 332 raadsleden. In Rotterdam veroorzaakte Pim Fortuyn een aardverschuiving. Zijn Leefbaar Rotterdam werd met 17 zetels in één klap de grootste partij.

Landelijk was de PvdA de grootste verliezer met 2,7 procent minder stemmen, wat voor deze partij sterk doorwerkt in het aantal raadszetels. Een op de zeven PvdA-raadsleden moet stoppen, ofwel van de 1684 raadsleden voor deze partij.

De andere paarse partijen VVD en D66 verloren eveneens: respectievelijk 2,3 en 0,6 procent, wat uitwerkt in 158 en 54 zetels minder. Het CDA groeit met 0,6 procent tot 21 procent en wordt daarmee na de lokale partijen de grootste partij in de gemeenteraden.

Lage opkomst

De landelijke opkomst was met 57,7 procent lager dan vier jaar geleden, toen 58,9 procent van de Nederlanders naar de stembus ging. De opkomst van woensdag is een laagterecord.

Rotterdam

Pim Fortuyn heeft zijn eerste grote zege behaald. Met zijn lijst Leefbaar Rotterdam werd hij woensdag met 17 zetels de winnaar de gemeenteraadsverkiezingen in Rotterdam. "Niet verwacht, wel gehoopt," zei Fortuyn woensdagavond in het Rotterdamse stadhuis.

In de havenstad waren de VVD en de SP de grote verliezers. De liberalen zagen hun aanhang meer dan halveren: van 9 naar 4 zetels. SP houdt 1 zetel over, dat waren er 4. De PvdA wordt de tweede partij. Na een verlies van 4 zetels komt ze nu uit op 11.

Nagel naar Den Haag

Leefbaar Hilversum verloor daarentegen flink en ging van 14 naar zetels. Dat betekent dat lijsttrekker en wethouder Jan Nagel voor Leefbaar Nederland beschikbaar is voor de Tweede Kamer. Het verlies van Leefbaar Hilversum wijt Nagel niet aan zijn eigen partij. "We hebben onze verantwoordelijkheden genomen, maar we worden nu afgerekend op de erfenissen van het vorige college."

De belangrijkste reden om woensdag niet te gaan stemmen, is gebrek aan interesse. Ook bleven veel mensen thuis omdat zij niet wisten op welke partij zij moesten stemmen. Dat blijkt uit een groot kiezersonderzoek dat het bureau Interview-NSS heeft gehouden in opdracht van de NOS en het ANP. Vooral de jonge kiezers lieten het afweten. Van de 18- tot 24-jarigen bracht slechts 46 procent zijn uit.

Volendam

In Volendam vond na de cafébrand van vorig jaar de verwachte aardverschuiving plaats. De lokale partij Volendam '80 ging van 7 naar 3 zetels. Grote winnaar is de kersverse partij Recht door Zee die werd opgericht uit onvrede over de lokale politiek. De partij komt uit het niets op 3 zetels. De vuurwerkramp in Enschede veroorzaakte geen grote politieke verschuivingen.

Extreemrechts deed in zes gemeenten mee. In Landgraaf, Kerkrade, Rotterdam, Leeuwarden, Arnhem en Amsterdam behaalden de extreemrechtse partijen geen zetel.

In Best en Vlaardingen mochten de inwoners ook hun voorkeur voor een burgemeester uitspreken in een referendum. De inwoners van Best kozen massaal voor de vrouwelijke kandidaat A. Demmers-van der Geest (D66). Tjerk Bruinsma is door de bevolking uitverkoren als de nieuwe burgemeester van Vlaardingen.

/NIEUWSFortuyn jaagt Paars stuipen op het lijf Paars maakt zich op voor strijd tegen Fortuyn