GAZA-STAD - Sjeik Ahmed Yassin, oprichter en geestelijk leider van de Palestijnse Hamas-beweging, is in de nacht van zondag op maandag gedood tijdens een aanval van de Israëlische luchtmacht op Gaza. Dit heeft de Hamas-beweging maandag bevestigd. De bijna dove en halfblinde sjeik werd getroffen door Israëlische raketten toen hij in zijn rolstoel een moskee verliet.

Bekijk video:
Modem/ Breedband

De met bloed besmeurde restanten van de rolstoel van Yassin waren maandagochtend nog te zien in de straten van Gaza-stad. Zijn stoffelijk overschot is naar elders overgebracht. Medische bronnen hebben de dood van de 'blinde sjeik' eveneens bevestigd.

Een Israëlische helikopter vuurde drie raketten af op de auto van de sjeik. Behalve Yassin werden ook twee lijfwachten en een voorbijganger gedood. Dertien andere personen raakten gewond.

Sharon

De Israëlische premier Sharon heeft persoonlijk toezicht gehouden op de operatie om sjeik Yassin te 'elimineren'. Dit heeft de Israëlische staatsradio maandagochtend gemeld.

VS: kalmte

Na de liquidatie van Yassin hebben de Verenigde Staten maandag alle partijen in het Midden-Oosten opgeroepen tot kalmte en terughoudendheid. Volgens een functionaris van het ministerie van Buitenlandse Zaken volgt Washington de ontwikkelingen en is het in contact met zowel Israël als de Palestijnen.

Yassin

Zijn hele leven vocht sjeik Ahmed Yassin (67) tegen Israël. Zijn tegenstander verdreef hem van huis en haard, gooide hem in de gevangenis en liquideerde hem uiteindelijk. De aan een rolstoel gekluisterde, bijna dove en halfblinde inwoner van Gazastad was een van de meest bekende symbolen van het gewelddadige Palestijnse verzet tegen de Israëlische bezetting.

Doel

Zijn uiteindelijke doel was de ondergang van de joodse staat. Sjeik Yassin werd in 1938 in een vissersdorp nabij Ashkelon geboren. Dat viel toen nog onder het Britse mandaat. Na de stichting van de staat Israël in 1948 vluchtte hij met zijn familie naar de Gazastrook. Deze tragische gebeurtenis vormde zijn denkbeelden voor de rest van zijn leven.

Verlamd

Verlamd raakte hij op twaalfjarige leeftijd bij een partijtje voetbal in het vluchtelingenkamp Shati. Ondanks zijn lichamelijke beperking wist hij zijn middelbare school af te ronden. Hierna vertrok hij naar Egypte voor een universitaire studie.

Moslim Broederschap

In Caïro had het tweede belangrijke voorval van zijn leven plaats. Hij kwam in aanraking met de moslimfundamentalistische Moslim Broederschap. Na een jaar moest hij vanwege geldgebrek weer terug naar de Gazastrook, maar zijn toekomst lag voor hem vast. Terug in Gaza doceerde hij Islam en Arabisch en raakte hij betrokken bij de lokale afdeling van de Moslim Broederschap. In de jaren zeventig vormde hij zijn eigen fundamentalistische beweging. Israël steunde in deze tijd deze groeperingen als tegenhanger van al-Fatah van Yasser Arafat.

Onder invloed van de Iraanse islamitische revolutie in 1979 radicaliseerde ook sjeik Yassin. Hij werd vijf jaar later voor het eerst gearresteerd door de Israëli's wegens illegaal wapen- en explosievenbezit. Een jaar later kwam hij na een gevangenenruil weer op vrij voeten.

Intifada

Na het uitbreken van de eerste intifada (opstand) in 1987 richtte hij de Islamitische Verzetsbeweging op. Het acroniem in het Arabisch hiervan is Hamas, dat ook ijver betekent. Hamas kent een politieke vleugel en een militaire tak, de Izz al-Din al-Qassam Brigade, die verantwoordelijk is voor veel zelfmoordaanslagen.

Hamas

Hamas is ook een charitatieve instelling. Het heeft een uitgebreid sociaal program. Het bouwt scholen, ziekenhuizen en deelt voedsel uit. Financiering komt vooral van Arabieren uit de Golf-regio, maar volgens Amerikaanse inlichtendiensten ook van Iran.

Twee jaar nadat hij Hamas had opgericht, verdween Yassin weer in de gevangenis. Een Israëlische rechtbank veroordeelde hem tot levenslang. Hij zou opdracht hebben gegeven om twee Palestijnen die verdacht werden van drugshandel en collaboratie met de Israëlische politie, te vermoorden.

Symbool

In de gevangenis groeide Yassin uit tot het symbool van het Palestijnse verzet. Hij kwam in 1997 vrij na een deal tussen Israël en Jordanië. Amman liet in ruil twee Israëlische geheim agenten vrij die hadden geprobeerd de vertegenwoordiger van Hamas in Jordanië te doden.

Hierna begon de ster van de fragiele Yassin te rijzen. Hij verscheen regelmatig met zijn hoge piepstem in de internationale media. Terwijl de populariteit van Arafat taande, nam die van de geestelijk leider van Hamas steeds verder toe.

De relatie tussen beide leiders kende zijn voor- en tegenspoed. Yassins verzet tegen Oslo en de zelfmoordaanslagen van Hamas leidden tot spanningen. Pogingen om hem onder huisarrest te plaatsen, liepen uit op confrontaties tussen de Palestijnse politie en aanhangers van Hamas.

Corruptie

Door corruptie binnen de Palestijnse Autoriteit, het mislukken van de Oslo-Akkoorden, het Israëlische beleid van nederzettingen en liquidaties en de economische malaise in de Palestijnse gebieden groeide de aanhang en het aanzien van Hamas en daarmee van de 'sjeik van de intifada'.

Yassin liet zo nu en dan een verzoenende toon horen. Zo liet hij weten bereid te zijn tot een tijdelijk bestand als Israël concessies zou doen. Het moest volgens hem de bezette gebieden opgeven, nederzettingen ontruimen en Oost-Jeruzalem tot hoofdstad van een Palestijnse staat maken.

Oplossing

Toch liet de sjeik iedere keer weten dat dit niet zijn uiteindelijke doel is. Israël moest wat hem betreft van de kaart verdwijnen, gaat het niet goedschiks dan kwaadschiks. Een opgaan van de joodse staat in Palestina was volgens hem de oplossing van het conflict.

Yassin, vader van elf kinderen, woonde in een bescheiden woning in een volkswijk van Gazastad. Begin september vorig jaar raakte hij lichtgewond door een Israëlische luchtaanval. Dat was de eerste keer dat Israël hem probeerde te doden.