WASHINGTON/DEN HAAG - President George W. Bush heeft begrip voor de Nederlandse afweging over een verlenging van de militaire inzet in Irak. "De minister-president zal het gepaste besluit nemen. Het is zijn besluit en hij weet wat er op het spel staat. Hij zal deze zaak thuis afhandelen", zei de Amerikaanse president dinsdag.

Hij zei dit in de Oval Office van het Witte Huis na afloop van een gesprek met premier Balkenende die hij "mijn vriend" noemde. Volgens Balkenende heeft Bush niet rechtstreeks gevraagd of Nederland langer in Irak wil blijven. "We hebben niet over de periode na juli gesproken", aldus Balkenende, gezeten onder het portret van de eerste president, George Washington. "We hebben wel gesproken over het belang van samenwerking en dezelfde lijnen trekken."

Zij-aan-zij

Bush richtte zich tot het Nederlandse volk in een reactie op de opiniepeiling waaruit blijkt dat de meerderheid van het Nederlandse volk wil dat de militairen deze zomer worden teruggetrokken uit Irak. "Ik zou willen dat u zich eens in de situatie van het Iraakse volk verplaatste. Zij wil niet dat wij ons terugtrekken want zij wil vrij zijn. Het is van essentieel belang dat wij zij-aan-zij blijven staan met het Iraakse volk", aldus Bush.

In de Oval Office, waar ook veiligheidsadviseur Condoleezza Rice aanwezig was, sprak Bush zijn dank voor de Nederlandse "steun en vriendschap" uit . Hij zei het te "waarderen" dat de Nederlandse premier zo snel weer op bezoek was. Balkenende was vorig jaar september ook op het Witte Huis, toen met toenmalig minister van Buitenlandse Zaken De Hoop Scheffer. Deze keer vergezelde de nieuwe minister Bot van Buitenlandse Zaken hem.

Geproefd

Vlak voor Balkenende voor een lunch in New York met secretaris-generaal Kofi Annan van de Verenigde Naties vertrok, zei hij bij Bush het belang van betrokkenheid van de Verenigde Naties bij de wederopbouw van Irak te hebben bepleit en daarover "een positieve houding bij de president te hebben geproefd".

Het Nederlandse kabinet moet nog beslissen over een verlenging van de missie in Irak. Sinds augustus vorig jaar maken ongeveer Nederlandse militairen deel uit van de stabilisatiemacht in Irak.

'Vreselijk bericht'

De dood van een Nederlandse civiele ingenieur, dinsdag bij een aanslag ten zuiden van Bagdad, geeft volgens de premier echter aan "welke risico's er zijn in die omgeving". Hij noemde de aanslag "een vreselijk bericht" en sprak zijn medeleven uit met de familie van de vermoorde man.

Balkenende zei ook dat de PvdA "vooruit loopt op een debat dat nog moet komen". Hij verwees daarmee naar uitlatingen van PvdA-leider Bos die maandag het kabinet opriep de missie niet te verlengen. De overwinnaar van de Spaanse verkiezingen, de socialist José Luis Rodriguez Zapatero, heeft al aangekondigd de troepen naar huis te halen.

Einde

Bos verduidelijkte dinsdag overigens dat de PvdA alleen een einde aan de missie wil zien als de VS de regie in Irak deze zomer niet overdraagt aan de Verenigde Naties.

VVD-fractievoorzitter Van Aartsen hekelde de opstelling van zijn PvdA-collega. "Als Bos zijn zin zou krijgen zou de invloed van Nederland op het Iraakse vredesproces tot nul worden gereduceerd. Nederland zou dan een klein, betekeninsloos land worden. En wat ik kwalijk vind is dat hij het voorstelt alsof de Nederlandse troepen deel uitmaken van de bezettingsmacht, terwijl de manschappen daar juist zijn om het lot van de plaatselijke bevolking te verbeteren."

Aspengroep

De VVD-leider kon ook weinig waardering opbrengen voor de nadruk die de PvdA legt op de VN. "Bos heeft niet het monopolie op het denken over een grotere rol van de VN in het vredesproces. Ik was in augustus vorig jaar de eerste politicus die daarvoor pleitte tijdens een bijeenkomst van de zogeheten 'Aspengroep' in de VS."

Tot de Aspengroep, een internationale denktank van liberale politici, behoort ook Madeleine Albright, de voormalige minister van Buitenlandse Zaken onder oud-president Clinton.