KIEV - Minister-president Balkenende opent op 22 maart in het Oekraïense Kiev een tentoonstelling van tekeningen uit de Nederlandse Koenigs Collectie. Ze werden kortgeleden in Oekraïne aangetroffen en gaan volgens afspraak nog deze zomer naar Nederland terug. De Koenigs Collectie was een Nederlandse kunstverzameling die in de jaren veertig deels via nazi-Duitsland in de Sovjet-Unie terechtkwam.

De tekeningen maken deel uit van een groep van in totaal 528 tekeningen die sinds de Tweede Wereldoorlog werden vermist. De 139 tekeningen en drie prenten uit de Koenigs Collectie keren op 8 juli terug naar Nederland, zoals Balkenende vorig jaar al afsprak met de Oekraïense president Koetsjma. Die zal daarna weer een tentoonstelling openen in Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam.

Koenigs Collectie

Over de Koenigs Collectie is al jarenlang gekrakeel geweest. De familie zegt dat de kunstverzameling slechts door de Tweede Wereldoorlog uit handen van de familie is geraakt. Dit zou onder andere omstandigheden nooit zijn gebeurd en de familie heeft volgens eigen zeggen dus recht op teruggave van wat zich inmiddels in de Nederlandse nationale kunstcollectie bevindt. De Nederlandse staat echter heeft steeds op het standpunt gestaan dat de verzameling vrijwillig en om economische redenen alleen uit handen van de familie is geraakt.

Franz Koenigs' kleindochter vecht ondanks het uitblijven van succes door voor de verzameling. Koenigs, een Duitser die voor de oorlog naar Nederland was gekomen, raakte hier in geldnood. Hij gaf de werken daarom in onderpand bij een bank. Na zes jaar had de bank er genoeg van: of er kwam geld van Koenigs, of de collectie werd verkocht. Dat laatste gebeurde uiteindelijk. Voor slechts een kwart van de werkelijke waarde werd havenbaron D. van Beuningen de eigenaar.

Die verkocht een deel van de verzameling aan de Duitsers, waarna sovjettroepen tekeningen in 1945 als oorlogsbuit naar Rusland meenamen. Ook over teruggave van kunst als oorlogsbuit door het ene land aan het andere is in het verleden een hoop gekibbel geweest.