MADRID - Een serie bomaanslagen op vier forensentreinen in Madrid heeft donderdag naar schatting 1450 slachtoffers gemaakt. Het is de dodelijkste terroristische aanslag in modern Spanje tot dusverre en een van de gruwelijkste aanslagen sinds die in de Verenigde Staten precies 2,5 jaar eerder. In een brief aan een Arabisch-talig dagblad in Londen heeft 'Al-Qaeda' zich verantwoordelijk verklaard voor de aanslagen. Het is niet vastgesteld of de brief inderdaad afkomstig is van een groepering uit het netwerk van al-Qaeda.

De autoriteiten spraken donderdagavond van 190 doden en circa vaak gruwelijk verminkte gewonden. De tien explosies veroorzaakten een bloederige chaos op verschillende plaatsen vanaf het kopstation Atocha in Centraal-Madrid tot in arbeiderswijken aan de zuidrand van de stad.

Bekijk video: Modem/ Breedband

Volgens het Spaanse spoorwegbedrijf Renfe waren er vier aanslagen op drie treinen die vrijwel gelijktijdig plaatshadden.

Trein

Twee explosies hadden plaats in een hogesnelheidstrein die vanuit de plaats Guadalajara rond half acht het Madrileense station Atocha binnenkwam. Twee wagons werden totaal vernield. Hier vielen de meeste slachtoffers.

Atocha is een belangrijk treinverkeersknooppunt, waarvan veel forenzen gebruik maken. Tegen tien uur vond de politie een verdacht pakje dat zij tot ontploffing heeft gebracht.

De politie gebruikte taxi's en gewone auto's om de gewonden naar ziekenhuizen te brengen, omdat er te weinig ambulances waren. De autoriteiten hebben voor het station een veldhospitaal ingericht.

Paniek

Op de stations brak direct grote paniek uit onder de treinreizigers. Ziekenhuizen hebben donoren opgeroepen bloed af te staan voor de slachtoffers. Ook riepen zij de bevolking op niet voor kleine ongemakken naar het ziekenhuis te komen, omdat de artsen de drukte niet aankunnen.

In het zuidelijk gelegen station El Pozo, aan de spoorlijn tussen Madrid en Guadalajara, vielen door een explosie zeker twintig doden. In het station Santa Eugenia kwamen zeker vijftien mensen om het leven door een ontploffing.

Brief

In een brief die is toegezonden aan het Arabisch-talige dagblad al-Quds al-Arabi dat in Londen zijn hoofdkwartier heeft, staat dat het netwerk al-Qaeda zit achter de aanslagen donderdag in Madrid en een bomaanslag twee dagen eerder op een vrijmetselaarsloge in Istanbul. Het is niet vastgesteld of de brief inderdaad afkomstig is van een groepering uit het netwerk van al-Qaeda.

De afzender noemt zich de Brigades Abu Hafs al-Masri. De naam is afgeleid van een 'nom de guerre' van Mohammed Atef, een man die door zijn huwelijk familie werd van Osama bin Laden. Mohammed Atef werd in 2001 gedood bij een raketaanval door de Amerikaanse strijdkrachten in Afghanistan.

Ontstekingen

Eerder zei de Spaanse regering al niet uit te sluiten dat islamitische militanten achter de reeks dodelijke aanslagen in Madrid zitten. De autoriteiten maakten donderdagavond bekend dat er in de buurt van de Spaanse hoofdstad in een gestolen bestelwagen zeven ontstekingen en een geluidsband met Koran-teksten in de Arabische taal zijn aangetroffen.

Minister Acebes van Binnenlandse Zaken verklaarde op een persconferentie dat hij opdracht heeft gegeven ,,in alle richtingen'' onderzoek te verrichten.

Bloedigste aanslag

Madrid beschouwt de Baskische afscheidingsbeweging ETA nog steeds als hoofdverdachte, omdat de bommen waren gemaakt van het soort springstof dat de terreurorganisatie vaker gebruikt. Volgens haar was er niet gewaarschuwd voor de explosies. Het zou de eerste aanslag van de ETA dit jaar zijn. Het zou de grootste en bloedigste aanslag zijn die de ETA in haar ruim -jarig bestaan heeft uitgevoerd.

"Het is een aanval op de Spaanse democratie", aldus een regeringswoordvoerder. Die noemde de ETA een "criminele bende moordenaars". Ook de Spaanse oppositieleider Jose Luis Rodriguez Zapatero beschuldigde de ETA verantwoordelijk te zijn voor het bloedbad.

De ETA dreigde in februari al met aanslagen op Spaanse vakantieplaatsen. Op 29 februari arresteerde de politie twee vermeende leden van de ETA. Die zaten in een vrachtwagen met aan boord zeker vijfhonderd kilo explosieven en waren op weg naar Madrid. Zij zouden van plan zijn geweest daar een aanslag te plegen. In december voorkwam de Spaanse politie een aanslag op een treinstation in de hoofdstad.

De leider van de radicale partij Batasuna, die verboden is wegens banden met de ETA, zei dat hij zich niet voor kan stellen dat de separatistische beweging er achter zit. Arnaldo Otegi zei dat de daders gezocht moeten worden in kringen van het "Arabisch verzet". Premier Ibarratxe van de Baskische regio veroordeelde de aanslag. Hij noemde de ETA "ongedierte" dat zich schuldig maakt aan "nazi-wreedheden".

De explosies vonden plaats aan de vooravond van de algemene verkiezingen die zondag worden gehouden. De conservatieve partij van de Spaanse premier Jose Aznar, de Volkspartij (PP) kondigde aan alle verkiezingsactiviteiten op te schorten. Ook de overige partijen zeiden hun verkiezingscampagne te staken.

Rouw

De regering in Madrid heeft drie dagen van nationale rouw aangekondigd voor de slachtoffers. De regering heeft de bevolking opgeroepen vrijdag in alle steden te demonstreren tegen het terroristisch geweld van de ETA onder het motto 'Voor de slachtoffers, voor de grondwet en voor de nederlaag van het terrorisme'.

Beatrix

Diverse regeringsleiders in Europa hebben de aanslagen veroordeeld. Koningin Beatrix heeft de Spaanse koning Juan Carlos haar medeleven betuigd met de slachtoffers.

Drie dagen van nationale rouw zijn afgekondigd

Balkenende

Premier Balkenende heeft donderdag geschokt gereageerd op de bomaanslagen.

De premier zal later donderdag zijn Spaanse collega Aznar telefonisch zijn medeleven betuigen. Ook betuigt hij zijn medeleven met de slachtoffers en hun nabestaanden.

Balkenende, die voor een werklunch op weg is naar de Duitse bondskanselier Schröder, laat zich via de Nederlandse ambassade in Madrid op de hoogte houden van de ontwikkelingen.