DEN HAAG - Als het aan de VVD ligt, gaat het stelsel van terbeschikkingstelling (tbs) van veroordeelden op de schop. Vrijlating gebeurt alleen onder voorwaarden die gedurende tien jaar, in plaats van de huidige zes, worden gecontroleerd. Als een vrijgelaten tbs'er opnieuw strafbare feiten begaat, volgt levenslange opsluiting in een "longstayafdeling".

De maandag verschenen 'Agenda voor de Veiligheid' van VVD-Tweede-Kamerlid en -justitiewoordvoerster Griffith maakt korte metten met het huidige tbs-systeem dat dateert uit de jaren zeventig. Het stelsel "werkt niet, is te duur en teveel ex-tbs'ers vallen in herhaling". De liberalen willen een efficiëntere en effectievere aanpak, toetsing en benadering.

Slachtoffers

Griffith pleit er ook voor dat de slachtoffers van tbs-gestelden beter worden geïnformeerd over verloven en invrijheidstelling van een tbs-gestelde. Dat geldt evenzeer voor politie en burgemeester.

Die afspraken moeten voor de zomer in een protocol vastgelegd worden. Goede informatieverstrekking "kan een hoop verrassingen en ongewenste ontmoetingen tussen tbs-gestelde en slachtoffer voorkomen."

Onafhankelijke raad

Bovendien moet niet meer een rechter maar een onafhankelijke raad van vrijlating, naar het voorbeeld van de Engelse 'paroleboard', beslissen over verlenging of beëindiging van tbs.

Tbs draait om de beveiliging van de samenleving tegen onaanvaardbare recidive, stelt Griffith. Tbs-gestelden worden verpleegd, veronderstellend dat zij te genezen zijn en op den duur kunnen terugkeren in de samenleving.

Persoonlijkheidsstoornissen

Deze veronderstelling is volgens de VVD'ster echter achterhaald. De meeste tbs'ers lijden aan persoonlijkheidsstoornissen, waarvoor op korte termijn geen genezing bestaat. Ongeveer 20 procent van deze groep van vooral verkrachters en aanranders is "onverbeterlijk en chronisch delictgevaarlijk".

De VVD voelt meer voor een sluitende aanpak in plaats van de "socialisering van de geestelijke gezondheidszorg uit de jaren '70", heet het. Deze aanpak scheelt ook een hoop geld. Een tbs-plaats kost 472,53 euro per dag, bijna drie keer zoveel als een 'gewone' detentieplaats.

Tien jaar

Griffith wil na twee jaar in plaats van zes jaar beoordelen of een verdere behandeling nog uitzicht biedt op genezing. Als verder behandelen geen nut heeft, volgt overplaatsing naar een 'longstayafdeling'.

Goedkoper

Dat is stukken goedkoper en daar kan gecontroleerd medicatie en verzorging toegediend worden. "Genezen als het kan en verzorgen zolang het moet" is het credo van Griffith om het nijpende capaciteitstekort in de tbs-instellingen, de wachtlijsten en de dure zorg aan te pakken.